रसास्वाद

राजा भोज, कालिदास आणि सरस्वती कंठाभरण

  मुलांनो, तुम्ही कृष्णदेवराय आणि तेनालीरामच्या गोष्टी ऐकल्या आहेत ना? तशाच अनेक राजा आणि कवींच्या गोष्टी ऐकायला आवडतील ना? राजा, कवी आणि कथा या कथामालेत आपण भारतातील प्रसिद्ध राजे, त्यांच्या दरबारातील कवी व त्या कवीने लिहिलेली महान कथा यांची गोष्..

कोल्ड कॉफी

  साहित्य – थंड दुध, कॉफी पावडर, साखर, चॉकलेट सॉस, बर्फाचे तुकडे, व्हॅनिला आईस्क्रीमकृती – प्रथम मिक्सरमध्ये थंड दुध घाला. त्यामध्ये कॉफी पावडर आणि चवीनुसार साखर घालुन ते मिक्सरमधून फिरवा. कॉफी घट्ट होण्यासाठी त्यामध्ये व्हॅ..

उन्हाळ्यातील भटकंती - गड व किल्ले

  उन्हाळ्याची सुट्टी सुरू झालीय, सुट्टीत काय काय करायचं, याचं नियोजन मात्र आधीच तयार असेल! कोणी मामाच्या गावाला जाणार असेल, तर कोणी प्रेक्षणीय स्थळं बघायला जाणार असेल. घरात मात्र कोणालाच थांबायचं नाहीये आता, हो की नाही मुलांनो! परीक्षेचा सगळा ताण,..

राणीचा किल्ला

  मैदानी खेळ वयोगट – ६ वर्षांवरील मुले किती जण खेळू शकतात – कमीत कमी १० मुले, जास्तीत जास्त ३० मुले खेळाची रचना – १ छोटा गोल मध्यावर, त्यावर काही मुले उभी राहतील, १ मोठा गोल, त्यावर जास्त मुले उभी राहतील. साहित्य – गोल ..

नाटक पाहताना....

    गेल्या आठवड्यात ग्रिप्स नाट्य महोत्सव होता. चार दिवस चार नाटकांची मेजवानी. मुलाचं भावविश्व उलगडून दाखवताना मोठ्यांच्या डोळ्यात अंजन घालणाऱ्या संहिता ही या नाटकांची जमेची बाजू होती. १. गोष्ट simple पिल्लाची - एका काळ्या पण हुशार मुलीची गोष्ट २. तू दोस्त माह्या - गावावरून आलेल्या चुलत भावाबरोबर जडलेलं मैत्र ३. जम्बा बम्बा बू - धार्मिक - जातीय सलोखा आणि माणूसपणाची शिकवण ४. आई पण बाबा पण - आई - बाबांच्या भांडणाचा मुलांवर होणारा परिणाम   मुलांच्या नाटकात ..

कडधान्याची पौष्टिक बास्केट

  साहित्य – बाजारात विकत मिळणारी गव्हाची बास्केट, मोड आलेले हिरवे मुग, मोड आलेली मटकी, चाट मसाला, लिंबू, मीठ, बारीक शेव, इ. कृती – प्रथम एका पातेल्यात मोड आलेले मुग आणि मटकी एकत्र करा. त्यामध्ये चवीनुसार लिंबू, मीठ, चाट मसाला घाला. ..

खंड्या

  अन्वयची वार्षिक परीक्षा संपली. आता खूप मज्जा! मे महिन्याची सुट्टी लागली. या वेळी अन्वय कोकणात मामाकडे जाणार होताच. पण अजून वेळ होता. आई-बाबांची रजेची व्यवस्था झाल्यावर त्याला जाता येणार होतं. तोपर्यंत अन्वयच्या मामाची मुलगी ओवी त्यांच्याकडे येणा..

फुगा फोडी

  साहित्य : १० फुगे.खेळायची तयारी : हा खेळ किमान दोन आणि जास्तीत जास्त कितीही जणांत खेळता येईल. हा खेळ अन्वय आणि सारा खेळत आहेत, असं समजू या. दोघांना ५-५ फुगे द्या.चला खेळू या :प्रथम सारा एक फुगा फुगवेल व अन्वयला देईल. अन्वयने फुगा हातात घेताच सार..

घरोघरी देव

  आजच्या धकाधकीच्या आयुष्यात देवळांमध्ये, ज्योतिषांकडे गर्दी वाढलेली दिसते. प्रत्येक क्षेत्रात, नोकरीत दिवसेंदिवस वाढणार्‍या ताण-तणावांपासून सुटका करून घेण्याची ही माणसांची धडपड असते. देवळांमध्ये जाणे कधीही चांगलेच. देवाप्रती मनोमन भक्तीभाव ठे..

प्लॅस्टिकच्या बाटल्यांपासून हँगिग पॉट्स

    आपण बाहेरगावी प्रवास करताना पाण्याच्या बाटल्या विकत घेतो व पाणी संपल्यानंतर त्या फेकून देतो. अशा बाटल्यांचा वापर आपण छोटी छोटी रोपे लावण्यासाठी करू शकतो. साहित्य :  प्लॅस्टिकची रिकामी बाटली, पंचिंग मशीन  (किंवा बाटलीला व्यवस्..

स्वीट कॉर्न सँडविच

  साहित्य : २२५ ग्रॅम मक्याचे दाणे (स्वीट कॉर्न), हिरव्या मिरच्या, १ चहाचा चमचा लिंबाचा रस, १/२ वाटी खवलेला नारळ, बारीक चिरलेली कोथिंबीर, चवीपुरती साखर, हळद, मीठ, फोडणीसाठी तेल, कडीपत्त्याची पाने, मोहरी, जिरे, हिंग, बटर किंवा तूप, ब्रेड. कृ..

भारताची अंतराळ झेप (भाग १)

  नमस्कार मित्र हो, आतापर्यंतच्या लेखांमध्ये आपण अवकाश स्पर्धेविषयी खूप गोष्टी पहिल्या. ज्यामध्ये अमेरिका आणि रशिया याचं निर्विवाद वर्चस्व राहिलं. पण येत्या दोन लेखांमध्ये आपण आपला देश आणि अतिशय खडतर परिस्थिती असूनसुद्धा त्यावर मात करून भारताने अवकाश स्पर्धेवर मिळवलेलं वर्चस्व याबद्दल जाणून घेणार आहोत. मला खात्री आहे की हे दोन भाग वाचल्यावर तुम्हालासुद्धा भारताचा प्रचंड अभिमान वाटल्याशिवाय राहणार नाही. १९४७ साली भारत स्वतंत्र झाला आणि १९६०च्या दशकात हळूहळू एक विकसनशील राष्ट्र म्हणून स्थिरावत ..

राम-रावण

  खेळ प्रकार : मैदानी खेळ वयोगट : ७ ते १४ वर्षे कितीजण खेळ शकतात : कमीत कमी १० मुले किंवा जास्तीत जास्त कितीही. रचना : मैदानावर मध्यभागी एक रेघ आखणे त्या रेषेपासून सारख्याच अंतरावर दोन्ही बाजूंस दोन रेघा आखणे व दोन गट पाडून मुलांना ओळीत उभे करणे. साहित्य : रेघा आखण्यासाठी फक्की खेळ कसा खेळायचा : मैदानाच्या मध्यभागी रेषा आखावी. तेथे रेषेच्या दोन बाजूंस दोन गट उभे करावे. एक गट ‘राम’ व दुसरा ‘रावण’ बनेल. खेळ घेणार्‍यांनी रा रा रा रा असे म्हणत कधी राम तर कधी रावण ..

प्रिटी पिकॉक

  साहित्य : १० * २० चे आयताकृती २ कार्डशीट, तेलकट खडू, स्केचपेन, कात्री, डिंक/फेविकॉल.   कृती : आयताकृती कार्डशीट घ्या. ज्या पद्धतीने आपण जपानी पंखा बनवतो, त्या पद्धतीने दोन्ही कार्डशीटच्या घड्या घाला. त्यावर तेलकट खडूने सर्वात खा..

हे करून पहा...

  भेटा झाडाला / भेट झाडाची डोळ्यावर पट्टी बांधलेल्या शिबिरार्थींच्या छोट्या गटाला कमी अंतराच्या फेरफटक्याला घेऊन चला. आपण ज्याचा सर्वाधिक उपयोग करतो ते इंद्रिय वा ती संवेदना म्हणजे दृष्टी, तीच त्यांच्याकडून तात्पुरती काढून घेऊन, कमी वापर करत ..

‘हूं’ ची गोष्ट

  त्यांना जरी ठाऊक नसलं तरी ते पुढे ‘निअॅंडर्थल’ मानव म्हणून ओळखले जाणार होते. म्हणजे त्यांचे अस्थिरुपी अवशेष. ते ज्या नदीच्या काठी एका खडकावर बसले होते तिचं भविष्यातलं नाव होतं ‘निअॅंडर’. अर्थात या गोष्टीचं त्यांना काहीच द..

कैरीचा छुंदा

  साहित्य : दोन मध्यम आकाराच्या कैऱ्या, दीड वाटी साखर, चवीनुसार मीठ, चवीनुसार लाल तिखट, २ चमचे जिरेपूड किंवा १ चमचा लवंग व दालचिनीची मिळून पूड, अर्धा चमचा हिंग. कृती : कैऱ्या खिसून घ्या. एक भांड्यात कैरीचा खीस, साखर, हिंग, तिखट, मीठ एकत्र करा. ..

आजच्या काळातील मुलांची सुट्टी

  सुट्टी ! ही मुलांच्याच नव्हे, तर तसे बघायला गेले तर मोठ्या माणसांच्याही दैनंदिन जीवनात आनंदाची पर्वणी घेऊन येणारी गोष्ट, असेच तिचे वर्णन करता येईल. आज सुट्टी, शाळेच्या दिवसातील उन्हाळ्याची, दिवाळीची कुठलीही मोठी सुट्टी म्हटली की त्या आनंदभऱ्या ..

फुलला बनी वसंतबहार...

  “ फुलला बनी वसंतबहार ” नावाचं नाट्यगीत पूर्वी खूप ऐकू यायचं... आजही वसंताचं म्हणजे वसंत ऋतूचं वर्णन करणारी अनेक गीतं आपल्याला ऐकायला मिळतात. चैत्र आणि वैशाखाचे महिने म्हणजे वसंत ऋतू म्हणजे ऐन उन्हाळ्याचे दिवस. इंग्रजीतले मार्च, एप्र..

टूटू लपंडाव

  साहित्य : काही नाही खेळाची तयारी : हा खेळ दोन गटांत आणि कितीही जणांत खेळता येतो. घरात खेळताना ‘सारा’ आणि ‘अन्वय’ असे दोन गट आहेत. साराच्या गटात आजोबा, काका, रोहन आणि आई. अन्वयच्या गटात आजी, काकू, प्रिया आणि बाबा. दोग गट ..

गुलबक्षी

  गुलबक्षी या फुलाला संस्कृतमध्ये चंद्रकली म्हणतात. हि औषधी वनस्पती एक मी. उंच वाढते. ती शोभिवंत तर आहेच पण ती अनेक वर्षे जगणारी असून ती मुळची मेक्सिको व पेरू देशातील आहे. त्यावरून त्याला इंग्रजीत ‘मार्व्हल ऑफ पेरू’ असे म्हटले जाते. तस..

नाविन्यपूर्ण बुकमार्क

  दोस्तांनो, पुस्तक वाचत असताना बऱ्याचदा चालू पान लक्षात ठेवण्यासाठी आपण पान दुमडतो किंवा त्यात वेगवेगळ्या वस्तू ठेवतो. त्याऐवजी चालू पान लक्षात ठेवण्यासाठी बुकमार्क हा उत्तम पर्याय आहे. आज आपण नाविन्यपूर्ण बुकमार्क तयार करायला शिकूयात.  साह..

कौस्तुभचे ओरिगामी जग

  मित्र-मैत्रिणींनो, प्रत्येक व्यक्तीमध्ये काहीनाकाही विशेष कौशल्य, आवड असते. पण जेव्हा हीच आवड जोपासतो, तेव्हा याचं छंदात रुपांतर होतं. छंद म्हणजे काय ? तर मोकळ्या वेळात, कधी खास वेळ काढून, खूप मन लावून आपण जी कृती करतो, तो छंद. प्रत्येकाचा छंद व..

पौष्टिक खाऊ

    गोड काला साहित्य : पातळ पोहे, दही, दूध, गूळ, मीठ, काजू, बदाम, खारकेचे तुकडे, सुके खोेेबरे, खसखस. कृती : एका वाटीमध्ये पातळ पोहे घ्या. त्यात एक चमचा दही व दूध घाला. त्यात गूळ किसून घाला. दूध खूप घालू नका. पोहे भिजतील इतकेच दूध घाला. त्य..

एक झाड लावू मित्रा

  अनादी काळापासून अन्न, वस्त्र आणि निवारा या प्रत्येक गोष्टीसाठी मानव जंगलावर अवलंबून राहत आला आहे. जंगलावर म्हणजे वनस्पतींवर, पोटाची भूक असो कि घालायला कपडे, एवढंच काय, जगण्यासाठी आवश्यक असणारा प्राणवायूदेखील आपल्याला वनस्पतींपासूनच मिळतो आणि तोद..

चला हास्यचित्र रेखाटूया!!

  आधी उभ्या, आडव्या, तिरक्या आणि नागमोडी रेषा पेन्सिलने रेखाटण्याचा सराव करा. एकदा ते जमलं की लहान-मोठी वर्तुळं (गोलाकार आकृती) रेखाटून पाहा. मात्र पट्टी किवां कंपास यांची मदत घ्यायची नाही. रेषा चुकली तरी हरकत नाही. व्यंगचित्रातील महत्वाचा भाग असत..

फुलवा घरची शेती

  कचऱ्यापासून खत सध्या रोज निघणारा टनावारी कचरा कोठे, कसा टाकायचा, (डंपिंग) हा नगरपालिकेपुढे यक्षप्रश्न उभा ठाकलेला आहे. त्याची विल्हेवाट कशी लावायची ? तो कचरा वाहून नेण्यासाठी सध्या मनुष्यबळ (श्रम) व पैसा खूप लागत आहे. तरीही त्या प्रश्नाचे गांभी..

भूत भूत

  कोकणात माणसं कमी आणि भूत जास्त होती, तेव्हाची गोष्ट ! दूर डोंगरकडेला बसलेलं अडूर गाव अगदी एखाद्या काळ्याभिन्न अजगराप्रमाणे शांतपणे आळसावून पडलेलं होतं. संध्याकाळचे साडेसात वाजलेले. अगदी किर्रर्र तिन्हीसांजेची ती वेळ होती. सभोवार मिट्ट काळोख होता..

एक छोटासा प्रयत्न

  (शंतनू उन्हाळी सुट्टीत शिबिराला गेला होता. सह्याद्रीच्या कुशीत, कोकणात, तिथल्या सदाहरित जंगलात सफर केल्याने त्याचे मन ताजेतवाने झाले. तेथील निसर्ग सौंदर्य, स्वच्छ परिसर त्याला जास्त आवडला. नकळतच त्याच्या मनाने आपल्या शहरातील परिसराची आणि शिबिराच..

महाराष्ट्र कवींची महाराष्ट्र गीते

  “माझा मराठीची बोल कवतीके” असे म्हणणारे ज्ञानेश्वर, या महाराष्ट्रभूमीला “आनंदवनभुवनी” म्हणणारे समर्थ रामदास, अशा संतांनी आपल्या मराठीबद्दल व महाराष्ट्राबद्दल प्रेम व्यक्त केले. गेल्या १०० वर्षातील बालकवी, केशवसुत, बा.भ. बो..

राजा रवी वर्मा

  खूप खूप वर्षांपूर्वीची गोष्ट! एकदा काय झालं, केरळमधल्या किलिमन्नूर या ठिकाणी राजा आणि प्रधान यांचं आपल्या लव्याजम्यासह आगमन झालं. केरळमधल्या पारंपरिक वेशभूषेप्रमाणे सगळ्यांनीच पांढरीशुभ्र वां परिधान केली होती. गळ्यात सुवर्णालंकार होते. त्यांचं स..

गरगरे कुटुंबीय

  सिलींग फॅन : खरं म्हणजे, या गरगरे कुटुंबातला मी सिनियर सिटिझन. पण... एक्झॉस्ट फॅन : आता काय झालं आजोबा? सिलींग फॅन : ए, तुला दोन ब्लेड जास्ती आहेत म्हणून उगाच चोंबडेपणा करू नकोस. टेबलावर बसलेल्या माझ्या धाकट्या भावाशी मी बोलतोय. सिलींग फॅन : ..

अक्षर कसे काढावे

  ‘अक्षरे गाळून वाची। का ते घाली पदरिचीं। नीघा न करी पुस्तकाची तो येक मूर्ख॥ हा श्‍लोक लिहिलेला कागद घेऊन किरण धावतच आजीजवळ आला आणि म्हणाला, ‘आजी, मला काही यात समजत नाही, काय ते सांगतेस का?  आजी : बघू, काय लिहिलं आहे? अरे! ह..

बीज नुरे तरू डोलात डुले

  दोस्तांनो उन्हाळ्याची सुट्टी लागल्यामुळे मस्त धमाल करत असाल ना? मित्रांसोबत अन् घरच्यांबरोबर भेळ, पाणीपुरी, आईसक्रीम, पिस्ता, नुडल्स, गड, किल्ले, अभयारण्य, जंगल सफारी अशा प्रकारचे ‘हटके’ बेतही आखले असतील! कधी कधी घराजवळच्या बागेत, मै..

जर्बेरा

  आजकाल जर्बेरा फुलाची लागवड मोठ्या प्रमाणात होत आहे. जर्बेरा हे ठेंगणे, बहुवर्षीय फुलझाड आहे. मैदानी, फडी अशा भिन्न प्रदेशात ते वाढू शकते. याची उंची ३० - ४५ से.मी. इतकी असते. तर विस्तार सुमारे १५ से.मी. असते. फूल १२-१५ से.मी. व्यासाचे एकेरी, दुहे..

वीरपुत्र आणि त्यांचे वीरमाता-पिता

  २३ मार्च दुपारचे तीन वाजले होते. लाहोरच्या तुरुंगाच्या बाहेर शेकडो लोक जमले होते. तुरुंगाचे दार उघडले आणि बाहेर आलेला शिपाई सांगू लागला. “ भगतसिंग, सुखदेव आणि राजगुरु या तिघांच्या आईंवडिलांना व भावा-बहिणींनाच फक्त त्यांची भेट घेता येईल. &r..

वसंत ऋतू आणि त्यांचे सांस्कृतिक संदर्भ

  बदल हा प्रकृतीचा नियम आहे. वातावरणात होणार्‍या बदलाला आपण ऋतू म्हणतो. या ऋतूचक्रात सर्वसाधरणपणे एका वर्षात, दर दोन महिन्यांनी वसंत, ग्रीष्म, वर्षा, शरद, हेमंत, शिशिर असे सहा ऋतू आपल्या अस्तित्वाने आसमंत फुलवत असतात. यातील वसंत हा पहिला ऋतू आ..

गोष्टी मुलांच्या

  मुलं मोठ्या माणसांहून अधिक संवेदनशील असतात. पंचेंद्रियांनी घेता येतील तेवढे अनुभव ती स्वच्छ, मोकळ्या मनाने घेत असतात. त्यात बरेचसे अनुभव ती पहिल्यांदाच घेत असतात. अशा अनुभवांतून कितीतरी गोष्टी त्यांना नव्यानेच कळतात. त्यातूनच त्यांच्या मनात नवनव..

पायरी

  ‘अरे अरे कळसा हसू नको पाहू पायरीचा मी दगड तुझाच की भाऊ’ आमच्या लहानपणी आम्हाला ही कविता होती. उन्मत्त झालेला कळस दिमाखाने, ऐटित पायरीला तुच्छ समजतो. व आकाशात डौलाने मिरवत असतो. परंतु या पायरीसारखाच तो दगडाचा बनलेला आहे आणि या पायरी..

ओळख लोककलेची

  राघव, मामाच्या गावाला बर्‍याचं वर्षानंतर आला होता. आधी आला होता तेव्हा तो बराच लहान होता. आता तो सातवीला गेला होता. त्यामुळे प्रत्येक गोष्ट कुतुहल वृत्तीने बघण्याची सवयही वाढली होती. राघवच्या मामाचं गावं तसं शहरापासून थोडसं दूरचं होतं. खेडं..

सुट्टीची ओढ

  आज शाळेचा शेवटचा दिवस असल्याने वर्गात मजा आणि मस्तीच वातवरण होतं. त्यात बाई मुलांना उन्हाळ्याच्या सुटीत काय काय धम्माल, मस्ती करणार हे एक-एकला विचारत होत्या. मुलांच्या भन्नाट कल्पना ऐकून त्यांना हसू ही येत होत आणि आश्चर्यही वाटत होतं. सनी मात्र..

मामाच्या गावाला जाऊ या

झुक झुक झुक झुक आगीनगाडी धुरांच्या रेषा हवेत काढी पळती झाडे पाहू या... मामाच्या गावाला जाऊ या... जाऊ या.. मामाच्या गावाला जाऊ या... हे गाणे ऐकताच मला माझ्या मामाच्या गावाची आठवण येेते. माझ्या मामाच्या गावाचे नाव ‘शेवगाव’ आहे. दर वर्षी म..

सातकर्णी, गुणाढ्य आणि बृहत्कथा

  इसवीसनाच्या पहिल्या शतकातील ही गोष्ट. आंध्र, कर्नाटक, महाराष्ट्राच्या भागात सातकर्णी घराण्याचे राज्य होते. सातकर्णी राजाला संस्कृत बोलता येत नव्हते. त्याची राणी मात्र उत्तम संस्कृत बोलत असे. एकदा काय झालं... तो आपल्या राणीसह तळ्याकाठी विहार कराय..

सुट्टी

  कंटाळवाणी बोअरिंग सॉलेड एक्झाम एकदा संपली म्हटलं आता धमाल करू सुट्टी सुरू आपली। आईस्क्रीम, गार्डन, गेम्स आणि भरपूर सार्‍या मूव्ही दिवसभर फक्त बघणार आपण आता टी.व्ही. मनात सारं ठरवून म्हटलं ... यार चंगळ आहे आपली। कार्टून नेटवर्क, क्रि..

स्वप्न

  एकदा काय झाले स्वप्नी आले आभाळ हसून मला म्हणाले चल माझ्यासंगे बाळ   खुशीतच म्हणाले पण मी कसं येऊ? आभाळ मग म्हणाले पाठवतो ढगभाऊ   त्याने धाडला ढग मला सोबत म्हणून आईला न सांगता बसले त्याला धरून!   ढग मला म्हणाला गा त..

माझे पुणे शहर

  अनेक वर्षे जुना असलेला पूल ‘नवा पूल’ म्हणून ओळखला जातो आणि ‘अत्र्यांच्या’ पुतळ्याशेजारी ‘सावरकर भवन’ उभे राहू शकते हे फक्त पुण्यातच होऊ शकते. खरेच ‘पुणे तिथे काय उ..

जॉनचा गुढीपाडवा

  जॉनला सकाळी जाग आली ती मोठमोठ्या ढोल-ताशांच्या आवाजाने. ‘कसला हा आवाज? आणि एवढ्या सकाळी? नेहमी तर या वेळेला घरातून पूजा-आरतीचे किंवा गप्पांचे आवाज ऐकू येतात. पण आज काय झालंय? अरे, हा आवाज मोठाच होत चाललाय.’&n..

गोष्ट मिहीरची व रोहनची

  मिहीर, त्याची आई व बाबा, त्रिकोणी कुटुंब. बाबा सोफ्टवेअर कंपनीत इंजिनियर तर आई बँकेत. उच्च मध्यमवर्गीय सुखी त्रिकोणी कुटुंब! पण आख्ख्या बिल्डींगमध्ये भांडकुदळ कुटुंब म्हणून ओळखले जाणारे. त्या दिवशी रात्रीची वेळ. एकदम जोरात किंचाळण्याचा आवाज आला..

छत्रपती संभाजी महाराज

  शूर, देखणा, युगपुरुष शिवाजीराजांसम, जन्म तयाचा झाला किल्ले पुरंदर बाळकडू मुत्सद्दीचे मिळाले घरातूनच, झलक त्याची दाखवी आग्य्राहून सुटून. संस्कृत काव्य अन् ग्रंथ बालपणीच लिहून, बुद्धीची चमक आली तिथेच दिसून. 6 वर्षे सतत झुंजार लढून, रामशेज क..

छप्पर फाडून धन

  काही चोर चोरी करण्यासाठी एका गावात जातात. एक मोठे घर पाहून तेथे दबा धरून बसतात. त्या घराचा मालक एक सज्जन गृहस्थ असतो. सर्वांना मदत करण्याचा त्याचा स्वभाव असतो. त्याचं कोणाशीच वाकडं नसतं. देवावर त्याची श्रद्धा असते. ईश्वराची उपासना या भावनेने तो ..

माणुसकीची जाण

  माणसा रे माणसा माणसासारखा वाग माणसा रे माणसा माणसासारखा वाग कुठे हरवलं तुझं माणूसपण आज IIधृII माणसाला माणुसकीची जाण नाही भेटला जरी कोणी, बोलायला वेळच नाही माणसा रे माणसा माणसासारखा वाग कुठे हरवलं तुझं माणूसपण आज IIधृII पैशाच्या मागे धावता..

माईसाहेब

  आजच्यासारखे दिव्यांच्या झगमगाटासारख्या असणाऱ्या नात्यांचे ते दिवस नव्हते. नाती नंदादीपासारखी होती! मी सांगतोय हा काल ७५-८० वर्षांपूर्वीचा. आम्ही त्या वेळी पर्वतीच्या वाड्यात राहायला आलो नव्हतो; तर शुक्रवारपेठेतील चिंचेच्या तालमीजवळ असलेल्या शिर्..

ओळखा पाहू मी कोण ?

पूर्व-प्राथमिकच्या पालकांना आपल्या मुलांसोबत खेळता येईल असं सहज आणि सोपा खेळ !!!   उत्तर कमेंटबॉक्समध्ये द्या....

डोंगराचे स्वप्न

  एक डोंगर स्वप्न पाही सागराच्या भेटीचे! पहिले पाऊल खडकामधून जिद्दीच्या थेंबांचे! थेंब थेंब वाहत राही अवघड वाट शोधताना कधी काटे... कधी दरी... कधी दमे... चालताना थांबत नसे तरीही तो वेग येता स्वप्नाला कळत नसे ओहोळ होऊन भेटलो कधी नदीला नद..

अ‍ॅस्टर

हे मुख्यत्वे थंड हवामानाचे पीक. पण तिन्ही हंगामात यांची लागवड केली जाते...

पुन्हा सुगी येईल

पान गळती सुरू झाली अन् पाखरे उडून गेली ती जाणारच असे गृहीत धरायचे नुकतेच पंख फुटलेले... मोकळे आकाश ती तरी काय करणार बिचारी??? झाड झाले विराण एकटे पण एक हळवे मन जागे होते ते नेहमीच म्हणायचे... स्वतःशी पुन्हा सुगी येईल बहर येईल आणि कसे हिरवे..

कसे लागले शोध

डोळे उघडून बघा आमच्या भोवती घडते काय, कसे लागले शोध, शास्त्रज्ञांनी केले काय. झाडाखाली बसला होता न्यूटन गृहपाठ करत, सोडवायचे गणित त्याला बसला होता सोडवत, इतक्यात त्याच्या डोक्यात धपकन सफरचंद पडले, प्रश्न आणि टेंगूळ त्याच्या डोक्यात एकदम आले, ..

नाचऱ्या मोराच्या पायात बांधली घुंगराची दोरी...

रानात वनात पाचोळ्या पानात नाचत आल्या सरी नाचऱ्या मोराच्या पायात बांधली घुंगराची दोरी... IIधृII ढगांच्या आभाळी आले गं गोंधळी वाजती संभळ धारा मांदळ्या जोंधळ्या पिकाच्या उरात भरला उनाड वारा लाटा गं लाटा पाण्याच्या वाटा पायाला झाल्या भारी... II१II ..

चित्रपटांच्या दुनियेत रमलेला...

हाय! तुम्हाला एक भारी गोष्ट सांगायचीय. एका भन्नाट मित्राला भेटवायचंय. आपला हा नवा गडी पिक्चर काढतो म्हणतात. शप्पथ! मी जेव्हा या पिक्चर काढणाऱ्या मित्राला भेटायला गेले तेव्हा मला वाटलं होतं, हा बुवा असेल आपला पन्नाशीचा, दाढीवाला, केस चित्रविचित्र कापलेला..

जग पुढे गेलं

वाघाची डरकाळी ऐकावीशी वाटते, पण सिमेंटच्या जंगलात वादळ उठते! कोकिळेला साद घालावीशी वाटते, पण लोकलच्या शिट्टीने इच्छाच मिटते! कोंबड्यांची बांग ऐकेन, मी थाटात, पण पप्पांची पोल्ट्री मुंबईच्या पोटात! हुतुतू, खो-खो, लपंडाव घ्यावी वाटे संधी, पण सारेच झ..

शब्दांची रंगत, लयीशी संगत

  मुलांनो, लय हा मानवी जीवनाचा प्राण आहे. लय म्हटलं की वेग, गती हे शब्द आठवतात, निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीला लय असते. त्याप्रमाणे एखादी कविता लयीत म्हटली तर ती आपल्याला लगेच पाठ होते. तसेच मुलांनो, काही शब्द आपण लयीत म्हणू या, वाचू या. त्या लयीत ते शब्द, समान अर्थाचे असतील तर शब्दसंग्रह पण होईल आणि गंमतही येईल. कोणतेही कार्य करायला आपल्यात जोर हवा, बळ हवे. त्यासाठी 'बळ' या शब्दाच्या अर्थाचे गाणे म्हणू या.   बळ, रग, ताकद, जोर. खुमखुमी, आवेश, वीरश्री, जोम.   तडफ, चैतन्य, धमक, ..

भोपळ्याचा व्यायाम

  भोपळ्याने एकदा निश्चय केला लठ्ठपणाचा कंटाळा आला उठाबशा काढल्या रोज पहाटे फिरू लागला वर्षभर श्रावण उपास केला मनावर घेतले सर्वांचेच बोलणे शक्य होईल ना शिडशिडीत होणे सुरू सर्वांचे कुजबूज करणे टाळ्या देऊन पैज लावणे चमत्कार झाला वर्षा &ndash..

द वॉल

  प्रत्येक व्यक्तीत काही ना काही गुण असतात.या शॉर्टफिल्ममधल्या मुलाकडे बरेच गुण आहेत. हा मुलगा शरीराने अपंग आहे, त्याचा एक पाय अधू आहे आणि त्याच्या डोळ्यांना चष्म्याशिवाय नीट दिसत नाही. असं असूनही या मुलाकडे प्रचंड कलात्मक गुण आहेत. कागदाच्या..

बाप्पा बाप्पा ऐकतोस ना!

रोज करतो नमस्कार अगदी वाकून वाकून तुला चुकूनसुद्धा देत नाहीस सुट्टी एक दिवस शाळेला   किती मी सांगतो याला मोठ्ठा मोठ्ठा पाऊस पाड ग्राउंड, बाग सोडून साऱ्या शाळा तेवढ्या बंद पाड   किती माझे हात दुखतात एवढं होमवर्क लिहीताना उमटू दे की ..

रंग कशाचा...

रंग हा जादूचा, चमकणार्‍या होळीचा रंग हा निसर्गाचा उडणार्‍या पक्षांचा   रंग कशाचा... रंग हा मजेचा एकमेकांना लावण्याचा सण हा आनंदाचा एकत्र येण्याचा   सण हा रंगाचा सर्वांनी जाणून घेण्याचा सण रंगाचा आनंदाचे महत्त्व जाणण्याचा   रंग हा जीवनाचा हसत खेळत राहण्याचा रंग हा आनंदाचा मनामनाला आवडण्याचा   क्षण हा आनंदाचा सर्वांमध्ये रंगण्याचा रंग हा देशाचा जीवनात पुन्हा येण्याचा     - श्रेया कांबळे, इ. ६वी   नाना पालकर प्राथमिक विद्यालय &nb..

हार्मोनिअम

पाश्चात्य संगीतात मेलडी आणि हार्मनी अशा दोन संज्ञा आहेत. मेलडी म्हणजे स्वरांची धून किंवा स्वरवेल किंवा सुरावट. हार्मनी म्हणजे एक, दोन किंवा तीन अशा स्वरांच्या गुच्छांचा एकमेकांशी केलेला संवाद. मराठी भाषेमध्ये सुसंवाद किंवा ताळमेळ अशा अर्थासाठी हार्मनी ह..

होळीचा सण

होळीचा सण आला जवळ लहान मुलांची सुरू झाली धावपळ होळी आली होळी आली आई कर ना गं पुरणाची पोळी छान रंग करू तयार पाणी उडवू गारेगार पानांचा हिरवा बीटाचा लाल करू तयार रंग येईल धमाल हळदीचा पिवळा आणि सुरेख केशरी रंगून जाऊ, मजा येईल भारी अशी करू या होळी ..

आमची शाळा

  शाळा हे नाव किती खास विद्या देते ती आम्हास   शाळेचे नाव ऐकताच मन फुलून येते जसे बागेत रंगीबेरंगी फूल डोलते   शाळा ही विद्या देते नंतर आपल्याला यश मिळते शाळा नाही शिकली तर... नंतर डोळ्यात अश्रू येते   शाळेत आपल्याला गुरू..

फुले झाली मुले

एकदा काय झाले फुले गेली शाळेत, मुले गेली बागेत मुलांच्या जागी गेली फुले फुलांच्या जागी आली मुले   शाळेत जाताना फुलांची झाली घाई भुंग्याला मुलांचा वासच येत नाही   फुलांना वाटले आपण काय करतोय मुलांना वाटले इकडे छान डोलतोय   मुलां..

फुलपाखरू

रंगीबेरंगी फुलपाखरे उडती इकडे-तिकडे  गुलाबी, हिरवा, नीळा, जांभळा जणू रंगांचे ते सडे   इवले इवले रंगीबेरंगी पंख त्यांचे पाहून  क्षणातच गेले मन मोहून   ह्या फुलावरून त्या फुलावर फुलपाखरू भिरभिरे फळांमधील मध चाखून क्षणातच ते उडे ..

मला वाटते

  मला वाटते पंख मिळावे पक्ष्यापरी मी नभी उडावे! झाडावरती इवले इवले उंच उंच खोपे बांधावे! वार्‍याने मग अलगद यावे मंद मंद झोेके घ्यावे! सुर मारूनी इंद्रधनुचे सप्तरंग खुडूनी घ्यावे! झुळझुळणार्‍या ओढ्यासंगे रुणझुणणारे गाणे गावे! - प्..

शब्दकोडे

  वेळ मजेत घालवता घालवता बुद्धीला मिळणारे पोषक खाद्य !!! ..

नादनटी बासरी

जगातल्या अत्यंत लोकप्रिय आणि सर्वपरिचित वाद्यांपैकी एक म्हणजे बासरी. बासरी ही वेळूपासून बनलेले एक फुंकून वाजवण्याचे वाद्य. रोज ऐकत असलेल्या असंख्य शब्दांमधून भावनांची किती रुपं धारण करून बासरी आपल्याला सामोरी येत असते! आणि म्हणूनच मोरोपंतांसारख्या पंडित..

देवा माझं ऐक

आई म्हणते देवा माझं ऐक माझ्या बाळाला बुद्धीचा अंश दे देशासाठी वीर कर्म करण्याची क्षमता माझ्या बाळाला अंगी बाणऊ दे   शिक्षक म्हणतात देवा माझं ऐक माझ्या विद्यार्थ्यांना सक्षमता दे  राष्ट्रासाठी एक व्यक्तिमत्व घडू दे  माझ्या विद्यार्थ्यांत एक तर आझाद घडू दे   निसर्ग म्हणाला देवा माझं ऐक या मानवाला एवढं कळू दे  माझ्यावरचे अत्याचार थांबू दे माझ्याही लता पल्लवींना मोकळा श्‍वास घेऊ दे मोकळा श्‍वास घेऊ दे - अश्‍विनी गिरीष बडवे, 7वी, ब म.ए.सो. रेणावीकर ..

वाचाल तर वाचाल

परीक्षेत उत्तम यश मिळवायचे असेल, तर वाचनाच्या निरनिराळ्या पद्धती आवश्यकतेनुसार वापरणे जरुरीचे आहे. पाठ्यपुस्तकांवरून आणि वर्गातील व्याख्यानांवरून चांगल्या प्रकारे टिपणे घेता आली पाहिजेत; या दोन्ही कौशल्यांचा विचार महत्त्वाचा ठरतो.  वाचनाचे महत्त्व : अभ्यासाच्या एकूण वेळेच्रा ७५% वेळ वाचताना खर्च होतो, असे लक्षात येते. म्हणजेच अभ्यासाचे प्रमुख साधन वाचन हे होय. अभ्यासात यशस्वी व्हायचे असेल; तर तुमचे वाचन उत्कृष्ट आणि अद्यावत असले पाहिजे. व्यवसायातील आणि पर्यायाने जीवनातील यशासाठी वाचनाची तंत्रे ..

मांजराची बर्थडे पार्टी

माझी एक मांजर, तिचे नाव किटी तिच्या बर्थडेची  केली आम्ही पार्टी काऊ आला, चिऊ आली आला होता मिठू त्या सगळ्यांना आम्ही गोड खाऊ वाटू. आता आली गाय. तिचं गिफ्ट काय? तिने दिली किटीला दूधावरची साय. नाचत नाचत मोर आला, त्याने उंदीर गिफ्ट दिला. म्हणाला,‘गिफ्ट खास, खाऊन टाक त्यास.’ नंतर आले बदक भाऊ त्यांनी आणला गोड खाऊ ते म्हणाले किटीला, ‘खाऊन टाक नको भिऊ.’ मग आले कबुतर त्याचे गिफ्ट पहा तर ते म्हणाले किटीला, ‘तुझ्यासाठी छान पर्स.’ आता आली किटीची ..

रांगोळी - एक कला

रांगोळी ही चौसष्ट कलांपैकी एक कला आहे. रांगोळीचे नाते प्राचीन भारतीय संस्कृतीशी आहे. रांगोळीचे अस्तित्व प्रागैतिहासिक काळापासून असल्याचे दाखवता येते आणि संस्कृतीच्या विकासाचे प्रतिबिंबही रांगोळीत पडल्याचे प्रत्ययास येते. ज्याप्रमाणे रांगोळी प्राचीन भारतीय परंपरेचा वारसा सांगते, त्याचप्रमाणे ती प्राचीन भारतीय तत्त्व, चिंतन आणि लोकधारणा यांचाही वारसा सांगते. रांगोळीद्वारे मूर्त रूपे निर्माण केली जातात आणि अमूर्त अशा संकल्पनांचा बोधही रांगोळीतून होतो. या कलेचा उगम धर्माच्या अनुबंधातच झाला आहे. प्राचीन ..

एक होतं

एक होतं प्रश्‍नचिन्ह त्याने चष्मा लावला, तरीसुद्धा उत्तराचा पत्ता नाही गावला!   एक होतं माकड  ते पुस्तक वाचून उठलं माणूस आपला पूर्वज हे त्याला नक्की पटलं!   एक होतं वांगं ते होतं उपास करीत त्याने चक्क उपासाला  खाल्लं आपलंच भरीत!   - अभय मनोहर कदम म.ए.सो. मुलांचे हायस्कूल..

मंगेश पाडगावकर

  आज मंगेश पाडगावकर यांची जयंती. त्यांचे कवितेतले योगदान आपल्याला माहिती आहेचं. त्यांचा जन्म १० मार्च १९२९ - मृत्यू ३० डिसेंबर २०१५. त्यांचे जिप्सी, मीरा, कबीर, बोलगाणी, उदासबोध, झाली फुले कळ्यांची, छोरी, उत्सव, धारानृत्य, भोलानाथ, बबलगम, चा..

हरवले सर्व काही

  कुठे शोधावी ती वनराई जी शीतल छाया देई कुठे शोधावा तो चिवचिवाट जो कानी येई होताच पहाट कुठे शोधावे ते कवडसे कुठे झाले बरे दिसेनासे कुठे शोधावा तो सुगंध जो कळ्या उमलता करी मन धुंद कशी म्हणू आवडते वळणाची वाट माखली जी काळ्याकुट्ट सडकांनी दाट..

लेख १४ - सांग ना स्नेहलताई 

  ज्याचं काम त्यानेच करावं...... जावे त्यांच्या वंशा तेव्हा कळे....... जेनो काम तेनो थाय, बीजा करे सो गोता खाय........ It's not my cup of tea......... ये मेरे बस की बात नहीं ........... "याला काय म्हणतात माहिती आहे?", स्नेहलताईनं वि..

सोअर

  Soar चा अर्थ उंच झेपावणे. आता इथे या शब्दाला थोडासा वेगळा दृष्टिकोनही आहे. काय वेगळा दृष्टिकोन आहे? तर इथे उंच झेपावणे म्हणजे कर्तृत्वाने उंच झेपावणे. शॉर्टफिल्मविषयी अधिक जाणून घेऊयात. ही गोष्ट आहे एका ध्येयवेड्या मुलीची. या मुलीला विमान बनवण..

सेल्फी ससा

एका जंगलात एक ससा राहत होता. जंगलातील प्राण्यांनी त्याचे नाव ‘सेल्फी’ ठेवले होते. कारण बघावं तेव्हा तो आपल्या मोबाईलवर सेल्फी घेत असायचा. शाळेत जाताना, खेळताना, मित्रांसोबत डबा खाताना असे प्रत्येक वेळी तो सेल्फी घ्यायचा आणि मित्रांना दाखवायचा. सेल्फी काढणे हा त्याचा छंदच होता. एकदा काय झाले, मित्रांकडून कौतुक मिळवण्यासाठी त्याने वाघाच्या गुहेबाहेर उभे राहून सेल्फी घेतला. सेल्फी घेताना वाघोबा आपल्या मागे उभा आहे, हे लक्षात आल्यावर त्याने मागे वळूनही न पाहता धूम ठोकली. सगळ्यांकडून कौ..

पावसाचे कोडे

  पिंटू शाळेतून घरी आला. जरा वेळाने आईने त्याला विचारले, “पिंटू, आज शाळेत बाईंनी काय शिकवलं?” पिंटू म्हणाला, “पाऊस कसा पडतो ते शिकवलं.” आई म्हणाली, “मग सांग बरं मला.” पिंटू म्हणाला, “अगं आई, बाई शिकवत होत्या..

लेख १३ - सांग ना स्नेहलताई   

'स्नेहलताई, ही प्रज्ञा. माझी कझिन. लहानपणापासून अमेरिकेतच वाढली. तिकडे पंधरा वर्षं राहून, हिची फॅमिली आता भारतातच सेट्ल व्हायचं म्हणत आहे. ताई, हिला पण आपल्या ग्रुपमध्ये घेऊया?', केतकीनं विचारलं. 'अरे वा! कां नाही! प्रज्ञा, आमच्या या ग्रुपमध्ये त..

ज्ञानाची खिडकी

  अचानक दुपारी दोघेजणं एकमेकांच्या बाजूला आले. नेहमी, एक घरात गेला कि दुसरा बाहेर पडतो आणि दुसरा घरात गेला की पहिला बाहेर पडतो. पण आज दुपारीच सिमरन घरी आली आणि तिची तब्येत बिघडली. त्या घाईत हे दोघे तसेच राहिले घराबाहेर. टेबलावर उताणे पडलेले... एकम..

अहि नकुल

  मला भावलेली कुसुमाग्रजांची ‘अहि नकुल’ ही अजरामर कविता, विविध कल्पना वापरल्याने नेमकेपणाने प्रकट झालेले चलतचित्र म्हणावे कळत नाही. कुसुमाग्रजांच्या कल्पनाविलासांचा अखंड खजिना, त्यांचे शब्दप्रभुत्व लढाईचे वर्णनही एका ठराविक उंचीवरून करून..

फजिती

  एक होता ससा आणि एक होता मासा ससा पडला पाण्यात आणि मासा हरवला जंगलात ससा गटांगळ्या खाऊ लागला मासा घाबरा-घुबरा झाला ससा म्हणाला अरे बापरे हाव दुसर्‍याची नको रे मासा घाबरला खूप कशाला हवे दुसरे रूप उगीच केला सशाचा हेवा मला परत पाण्यात ठ..

मुंगी

  एकदा एक मुंगी मोठ्यांदा हसली गंमत म्हणून स्वतःलाच डसली मुंगीच्या नाकावर आला मोठा फोड चाटून पाहिला तिने तर लागला की गोड! अचानक अंग मग पडलं तिचं जड बरणीतल्या बरणीतही चालता येईना मुंगीला बघता बघता मुंगीचं वाढलं की वजन जागेवरच बसल्या बसल..

संगीत

  संगीत म्हणजे सूर, ताल, लय आणि मनातील भावना यांचा सुरेख संगम. संगीतातून आपल्या मनातील भावना अधिक चांगल्याप्रकारे व्यक्त होतात. संगीत हा सर्वांना जोडणारा एक धागा आहे. संगीत म्हणजे प्रत्येकाच्या आयुष्याचा भाग असतो; अगदी जन्मापासून. जेव्हा लहान बाळ ज..

दिवस आठवडी बाजाराचा...

रत्नागिरी जिल्ह्यातलं राजापूर तालुक्यातलं ताम्हाणे हे आमचं बारा वाड्यांचं छोटसं गाव. आमच्या गावाला रोज लवकरच जाग येते, तरीही दर बुधवारी आमच्या गावात जरा जास्तच गजबज जाणवायला लागते. हा दिवस असतो आमच्या आठवडी बाजाराचा. आमच्या गावापासून नऊ किल..

नि गाव तयार झाला

  ऐका मुलांनो ऐका माणसाची गोष्ट फार वर्षांपूर्वी एक चमत्कार झाला शेपूट नसलेला माकड जन्माला आला आपल्या दोन पायांवर चालायला लागला मेंदू होता मोठा तो होता विचारी शक्ती अन युक्तीने करी शिकारी हळूहळू त्याने केली प्रगती कंदमुळे सोडून करू लागला शेती..

दिल्लीतील धार्मिक स्थळांची सफर

  मित्र मैत्रिणिनों, आज मी तुम्हाला दिल्लीतल्या काही धार्मिक स्थळांबद्दल सांगणार आहे. तुम्ही ७वी, ८वीत असाल, तर तुम्ही दिल्ली सल्तनत आणि मुघलांचा इतिहास कदाचित शिकत असाल, जे मित्र अजून छोटे आहेत त्यांना हा इतिहास शिकायचा आहेच पुढे. मी हे त..

रवींद्रनाथांची एक कविता : बाजार

  मित्रांनो, रवींद्रनाथ कवी होते, लेखक होते, शिक्षक होते. ते चित्रकार, संगीतकार, शिल्पकार, कृषी तज्ज्ञही होते. याशिवाय ते श्रेष्ठ बालमानस तज्ज्ञ  होते. म्हणजे लहान मुलांना काय हवे, काय शिकायला आवडते,..

सुरभीचा चष्मा

सुरभी आई-बाबांची लाडकी मुलगी होती. सुरभीचे आई-बाबा नोकरी करत होते. सुरभी खूपच नटखट होती. आईला कामाची घाई असली की आई तिला टि.व्ही., तर कधी मोबाईल द्यायची. तिच्यासोबत खेळायला कोणीही मित्रमैत्रिणी नसल्याने ती कंटाळून जायची...

रवींद्रनाथांची एक कविता : बाजार

मित्रांनो, रवींद्रनाथ कवी होते, लेखक होते, शिक्षक होते. ते चित्रकार, संगीतकार, शिल्पकार, कृषीतज्ञ ही होते. याशिवाय ते श्रेष्ठ बालमानसतज्ञ होते. ..

शहाणा कावळा

गावातला समुद्रकिनारा म्हणजे मुलांचे मौजमस्ती करण्याचे ठिकाण. विशेषत: उन्हाळ्याच्या सुटीत तर इथे दिवस-रात्र मुलांची धाम-धूम धमाल सुरू असते. सकाळी पोहायला. व्यायाम करायला. धावायला. किनार्‍यावर सायकलीला फुगे बांधून फिरवायला...

कुकरची शिट्टी

आईने दिलेलं दुदू पिऊन मी झोपलो होतो. एकदम फुस्स असा आवाज झाला आणि मी दचकलो. आईने माझ्याकडे बघितलं आणि .....

वाढ-दिवस

इतक्यात कोणीतरी तिला आत ढकललं आणि तिचा तोल गेला खरं तर ती बबडूच्या घरी गेलीच नव्हती. ..