रसास्वाद

चोर आले तर...

  विजूने डोक्यावरचं पांघरुण बाजूला केलं, तेव्हा सकाळचे नऊ वाजले होते. याचा विश्वासच बसेना, कारण एवढा वेळ काका झोपू देत नसत. ‘मग काका?’ आईने हाक मारली, ‘उठला का विजूराजा?’ ‘हो आई, काका कुठे आहेत गं?’ काकू आईबर..

वेळ विचार बदलण्याची...

  आज एक गंमत झाली होती. कधीही भाजी घेण्यासाठी न जाणारी जान्हवी, चक्क आईसोबत भाजी घेण्यासाठी भाजी मंडईत आली होती. संध्याकाळची वेळ होती. भाजी घेणार्‍यांची गर्दी आणि गडबड, तर भाजी विकणार्‍यांचा वेगळाच गोंधळ. ‘कोथिंबीर दहा रुपये, दहा रुप..

गोष्ट : मनाच्या श्लोकांची

  मुलांनो, तुम्हाला माहीत आहे का?, मनाचे श्लोक कोणी रचले? ते कोणी उतरवून घेतले? असे म्हणतात की, चाफळला रामनवमीच्या उत्सवासाठी दर वर्षी शिवाजी महाराज मदत पाठवत असत. एका वर्षी महाराज मोहिमेवर असताना त्यांचे सेवक मदत पाठवायला विसरले. उत्सव जवळ आल..

पियुची वही

  निरागसता हे बालसाहित्याचं एक प्रमुख लक्षण आहे. बालसाहित्यातून मुलांना उद्बोधनाबरोबरच निखळ आनंदही मिळाला पाहिजे. ते वाचनीय तर असावंच, पण मुलांचं मनोरंजन करणारंही असावं. थोडक्यात काय, तर डॉक्टर जी कडूकडू गोळ्या, औषधं शुगर कोटेड (sugar coated) करून..

जॉर्जी

लहानपाणासूनच आपण ही कामं मुलींची, ही कामं मुलांची अशी विभागणी करतो का? यावर विचार व्हायला हवा नाही का? आपल्या आजच्या या गोष्टीत जॉर्जी नावाचा एक खोडकर मुलगा आहे जो रोज सकाळपासून ते रात्री झोपेपर्यंत आपल्या आगावूपणामुळे आईचे, शाळेत त्याच्या शिक्षकांचे ब..

जाणीव

  आठ दिवसांपासून संततधार पाऊस कोसळत होता. सगळ्या शेताभातात-मळ्यांमध्ये पाणीच पाणी. सगळे वहाळ तुडुंब भरून वाहत होतं. नदीचं पाणी लालभडक झालं होतं. लाईटचे निम्मे खांब पाण्यात गेले होते. वहाळांवरचे साकव वाहून गेले होते. अलीकडची माणसं अलीकडे, पलीकडची म..

छोट्याशा गावातली मोठीशी गोष्ट

  ‘एकसाथ नमस्ते!’ सातवीच्या वर्गातल्या मुलांनी सरांना अभिवादन केलं. अविनाश सरांनी वर्गावरून एकदा प्रसन्न नजर फिरवली. ती पवारवाडी गावातली एक शाळा होती आणि आज सरांचा वर्गातला पहिलाच दिवस होता. शाळा आधीच सुरू झाली होती, पंधरा तारखेला. &l..

पाऊस पडताना...

  पाणी माणसाचं जीवन आहे. त्यामुळे एकवेळ जेवण नाही मिळालं तर चालतं, पण पाणी मिळणं खूप गरजेचं आहे. म्हणून वर्षातून 4 महिने पडणारा पाऊस आपल्याला १२ ही महिने पुरेल असा साठवावा लागतो. पावसाचं पाणी साठवता साठवता त्याच्या अनेक आठवणी तयार होत असतात. या आठ..

गगन सदन तेजोमय

  काही काही गाणी ही समजून घेऊन शिकावीत अशी असतात. त्यातही आपल्या मराठी भाषेतसुद्धा सुंदर प्रार्थना आहेत, ज्या दिग्गज लोकांनी लिहिल्या आणि दिग्गज लोकांनी संगीतबद्ध करून गायल्या आहेत, त्या चित्रपटांतदेखील वापरल्या आहेत आणि त्यामुळे त्या आपल्यापर्यंत..

अवसेचा पाऊस

“आज अवसेचा पाऊस आहे रे, कशाला जाताय डोंगराकडे?” आईनं आम्हाला थांबवत विचारलं. तेव्हा मी म्हटलं, “हे बघ आई... अमावस्या पौर्णिमेला काहीही विशेष घडत नसतं.” त्यावर आई म्हणाली, “नाही कसं? चंद्राच्या प्रभावामुळेच तर समुद्राला भरती..

सुंगंध संवादाचा

मने मोकळी, हास्य मोकळे, उत्सव प्रसन्नतेचा! मनामनांच्या नभात दाटो सुगंध संवादाचा ॥ गुरुशिष्यांच्या संवादातुन स्नेह पाझरे पहा चिरंतन सहज मिळतसे ज्ञान तयातुन ‘या हृदयातुन त्या हृदयी’ तो प्रवाह सद्भावांचा मनामनांच्या नभात दाटो सुगंध संवादा..

वर्गातील नवी मुलं

  मलाही क्रिकेट खेळायचं होतं. पण मी गप्प उभा होतो. मैदानावर, एका कडेला, चिंचेच्या झाडाखाली... माझे वर्गमित्र मला खेळायला घेत नव्हते. कारण मी वर्गात ‘नवीन’ होतो. त्यांचा ग्रूप जुना होता. मला एकटं वाटत होतं. खूप वाईटही वाटत होतं. माझी ..

चला शाळा बोलावतेय

  सकाळपासून आद्या आनंदाने बागडत होती. जणू फुलपाखरांचे पंखच तिला मिळाले होते. आजी कौतुकाने तिच्याकडे पाहत होती. आद्याच्या आईला आजी म्हणाली, ‘आज आद्या खूप खूश आहे. अगदी हॅपी बर्थडेच्या दिवशी असते तश्शी!’ आद्याने ते ऐकलं आणि पटकन म्हणाली,..

धडा

आमच्या शाळेला जाणारा रस्ता म्हणजे तंतोतंत रस्ताच आहे झालं. तुम्ही जर त्या रस्त्यावरून जाल तर म्हणाल की रस्ता आहे की सोंग? म्हणजे घरातून निघा, उजवीकडे वळा आणि सरळ चालू लागा, तिथे तुम्हाला एक मोठ्ठा खड्डा दिसेल, शेजारी ढीगभर माती उपसून ठेवली असेल. मग तुम्..

उभी मैत्री

  कालपासून बाजूच्या घरात ठाकठोक, ठकाठक असे आवाज येत होते. त्याने एक दोनदा बाजूच्या घरात डोकावून पाहण्याचा प्रयत्न केला. पण नीटसं काही समजलं नाही. चाललं असेल नेहमीचं रिपेअरींग... कळेल नंतर. असं समजून त्यानं लक्ष दिलं नाही. आणि आज सकाळी पाहतो तर का..

सिद्धहस्त लेखक : पु.ल. देशपांडे

ज्याप्रमाणे मराठ्यांनी आपल्या तलवारीच्या बळावर महाराष्ट्राचा झेंडा अटकेपार रोवला, त्याप्रमाणेच मराठी साहित्याची पताका ज्यांनी जगभर फडकावली मराठी साहित्याला नवी दिशा दिली, अशा महाराष्ट्रातील महान साहित्यीकांपैकी राम गणेश गडकरी, ग.दी.माडगूळकर आणि पु.ल.देश..

डबल धमॉल

  ‘हिरो..!’, जय आनंदाने ओरडला. ‘ए, राहू दे रे तुझा हिरो! आपण इथे खेळायला आलो आहोत ना?’, नरेन जोरात म्हणाला. पण ओळखीची खूण म्हणून हिरोने जयला शेपटी हलवून दाखवली होती. तो एक तेज डोक्याचा, करड्या रंगाचा कुत्रा होता. आज पतेतीची..

आणि गाव तयार झाला

  ऐका मुलांनो ऐका माणसाची गोष्ट फार वर्षांपूर्वी एक चमत्कार झाला शेपूट नसलेला माकड जन्माला आला आपल्या दोन पायांवर चालायला लागला मेंदू होता मोठा तो होता विचारी शक्ती अन युक्तीने करी शिकारी हळूहळू त्याने केली प्रगती कंदमुळे सोडून करू लागला शे..

प्रशासकीय सेवेतील करिअर

आपल्या देशाचा कारभार हा संविधानानुसार चालतो. या संविधानाचा एक भाग म्हणजे प्रशासन व्यवस्था. या व्यवस्थेनुसारच देशाची कायदा आणि सुव्यवस्था राखली जाते. प्रत्येक जिल्हा, तालुका, राज्य आणि देशाच्या पातळीवर ही प्रशासन यंत्रणा काम करत असते. देशातील प्रत्येक ना..

शिवाजी महाराज, कवी भूषण आणि शिवभूषण

  मुलांनो, आपण राजा, कवी आणि कथा या कथामालेत अनेक राजांच्या आणि कवींच्या गोष्टी पहिल्या. जसे - याज्ञवाल्क्य आणि जनक राजा, अगस्ती आणि राम राजा, कृष्ण आणि अर्जुन, बाणभट आणि हर्षवर्धन इत्यादी. आज या कथामालेतील शेवटीची गोष्ट - शिवाजी महाराज, कवी भूषण ..

भेळ पार्टी

  शाळा हे संस्कारांचे मुख्य केंद्र आहे, असं आपण म्हणतो खरं; पण याची प्रचिती येण्यासाठी काही प्रसंगही घडावे लागतात. असे प्रसंग घडले की आपल्या शाळेतील दैनंदिन अध्ययन, आयोजित केलेले कार्यक्रम, उपक्रम हे सर्व निश्चित दिशेने पुढे चालले आहे, याची खात्री..

पुढे चला

  साहित्य : १ पत्त्यांचा जोड, २ कागद, २ पेन्सिली. खेळाची तयारी : हा खेळ दोन गटात किंवा कितीही जणात खेळता येतो. घरात खेळताना ‘आई’ आणि ‘बाबा’ असे दोन गट आहेत. आईच्या गटात अन्वय, रोह्न आणि आजी. बाबांच्या गटात सारा, प्रिया आ..

फ्रुट सॅलड

  साहित्य –द्राक्ष, डाळिंब, अननस, पपई, सफरचंद इ. फळे, कस्टर्ड पावडर, दुध, साखर. कृती –एका पातेल्यात दूध गरम करायला ठेवा. एका छोट्या वाटीत तीन-चार चमचे दूध घेऊन त्यात कस्टर्ड पावडर मिसळू घ्या. सर्व गुठळ्या मोडून घ्या. उकळत्या दुधात तया..

सुट्टी कशी घालवाल ?

  अभ्यासाचे वारे फेब्रुवारी संपतानाच सुरू होतात घराघरात, परीक्षा, परीक्षा असा जप सुरू होतो. बघता बघता तोंडी परीक्षा येते, प्रॅक्टिकल आणि मग लेखी! पण, परीक्षा जवळ आली कीच जास्त खेळावंसं वाटतं, सुट्टीत काय करायचं याचे प्लॅन्स सुरू होतात... आजीकडे जा..

वैविध्यपूर्ण भेटकार्ड

  साहित्य – जाड पांढरा कागद ( शक्यतो गुळगुळीत ), वेगवेगळ्या प्रकारची पाने, फेव्हिकॉल, वॉटर कलर, पोस्टर कलर, भेंडी, सिमला मिरची, कारले वगैरे. आता तुम्हाला भाज्यांचे ठसे कसे करायचे ते माहित आहे. त्याचाच उपयोग करून भेटकार्ड बनवायची आहेत. पान..

बॉल आणि आंधळी कोशिंबीर

  खेळाचे ठिकाण – मैदानावर किंवा आत वयोगट – ७ ते १५ किती जण खेळू शकतात ? – ३ जणांचा एक गट अशा ४ किंवा जास्त जोड्या. खेळ कसा खेळायचा ? – ३ जणांचा १ गट, असे ४ ते ५ किंवा जास्त गट करावेत. प्रथम पहिल्या मुलाचे डोळे कापडाने ब..

मँगो स्वीट राईस

  साहित्य - तयार भात दोन वाट्या, आंब्याचा रस पाऊण वाटी, साखर अर्धी वाटी, साजूक तूप ३ चमचे, काजूचे तुकडे, चारोळी, विलायची पूड, मीठ पाव चमचा. कृती – प्रथम रसात मीठ आणि साखर व्यवस्थित मिसळून घ्यावी. पॅनमध्ये साजूक तूप त्यात काजूचे तुकडे घालू..

बदामी कुपी

  साहित्य - कार्डपेपर वा अन्य कुठलाही जाड कागद, गम, (चित्रकलेचे साहित्य) पेन्सिल, फुटपट्टी, स्केचपेन इ. कृती - तुम्ही घेतलेल्या जाड कागदावर साधारण हा मावेल अशी डबी बनवायची असल्यास दिलेल्या मापाने आकृती काढून घ्या.पूर्ण आकृतीत दाखवल्याप्रमाणे दु..

टोचाटोची

  साहित्य :६ फुगे. ३ बॉलपॉइंट पेन.३ पेन्सिली.खेळायची तयारी :हा खेळ किमान दोन आणि जास्तीत जास्त कितीही जणांत खेळता येईल. आता तिघं जणं हा खेळ खेळत आहेत. हा खेळ खेळण्याआधी घरातला पंखा आणि खिडकी बंद करा. टेबलावर १ बॉलपॉइंट पेन आणि त्याच्या बाजूला..

राजा भोज, कालिदास आणि सरस्वती कंठाभरण

  मुलांनो, तुम्ही कृष्णदेवराय आणि तेनालीरामच्या गोष्टी ऐकल्या आहेत ना? तशाच अनेक राजा आणि कवींच्या गोष्टी ऐकायला आवडतील ना? राजा, कवी आणि कथा या कथामालेत आपण भारतातील प्रसिद्ध राजे, त्यांच्या दरबारातील कवी व त्या कवीने लिहिलेली महान कथा यांची गोष्..

कोल्ड कॉफी

  साहित्य – थंड दुध, कॉफी पावडर, साखर, चॉकलेट सॉस, बर्फाचे तुकडे, व्हॅनिला आईस्क्रीमकृती – प्रथम मिक्सरमध्ये थंड दुध घाला. त्यामध्ये कॉफी पावडर आणि चवीनुसार साखर घालुन ते मिक्सरमधून फिरवा. कॉफी घट्ट होण्यासाठी त्यामध्ये व्हॅ..

उन्हाळ्यातील भटकंती - गड व किल्ले

  उन्हाळ्याची सुट्टी सुरू झालीय, सुट्टीत काय काय करायचं, याचं नियोजन मात्र आधीच तयार असेल! कोणी मामाच्या गावाला जाणार असेल, तर कोणी प्रेक्षणीय स्थळं बघायला जाणार असेल. घरात मात्र कोणालाच थांबायचं नाहीये आता, हो की नाही मुलांनो! परीक्षेचा सगळा ताण,..

राणीचा किल्ला

  मैदानी खेळ वयोगट – ६ वर्षांवरील मुले किती जण खेळू शकतात – कमीत कमी १० मुले, जास्तीत जास्त ३० मुले खेळाची रचना – १ छोटा गोल मध्यावर, त्यावर काही मुले उभी राहतील, १ मोठा गोल, त्यावर जास्त मुले उभी राहतील. साहित्य – गोल ..

नाटक पाहताना....

    गेल्या आठवड्यात ग्रिप्स नाट्य महोत्सव होता. चार दिवस चार नाटकांची मेजवानी. मुलाचं भावविश्व उलगडून दाखवताना मोठ्यांच्या डोळ्यात अंजन घालणाऱ्या संहिता ही या नाटकांची जमेची बाजू होती. १. गोष्ट simple पिल्लाची - एका काळ्या पण हुशार मुलीची गोष्ट २. तू दोस्त माह्या - गावावरून आलेल्या चुलत भावाबरोबर जडलेलं मैत्र ३. जम्बा बम्बा बू - धार्मिक - जातीय सलोखा आणि माणूसपणाची शिकवण ४. आई पण बाबा पण - आई - बाबांच्या भांडणाचा मुलांवर होणारा परिणाम   मुलांच्या नाटकात ..

कडधान्याची पौष्टिक बास्केट

  साहित्य – बाजारात विकत मिळणारी गव्हाची बास्केट, मोड आलेले हिरवे मुग, मोड आलेली मटकी, चाट मसाला, लिंबू, मीठ, बारीक शेव, इ. कृती – प्रथम एका पातेल्यात मोड आलेले मुग आणि मटकी एकत्र करा. त्यामध्ये चवीनुसार लिंबू, मीठ, चाट मसाला घाला. ..

खंड्या

  अन्वयची वार्षिक परीक्षा संपली. आता खूप मज्जा! मे महिन्याची सुट्टी लागली. या वेळी अन्वय कोकणात मामाकडे जाणार होताच. पण अजून वेळ होता. आई-बाबांची रजेची व्यवस्था झाल्यावर त्याला जाता येणार होतं. तोपर्यंत अन्वयच्या मामाची मुलगी ओवी त्यांच्याकडे येणा..

फुगा फोडी

  साहित्य : १० फुगे.खेळायची तयारी : हा खेळ किमान दोन आणि जास्तीत जास्त कितीही जणांत खेळता येईल. हा खेळ अन्वय आणि सारा खेळत आहेत, असं समजू या. दोघांना ५-५ फुगे द्या.चला खेळू या :प्रथम सारा एक फुगा फुगवेल व अन्वयला देईल. अन्वयने फुगा हातात घेताच सार..

घरोघरी देव

  आजच्या धकाधकीच्या आयुष्यात देवळांमध्ये, ज्योतिषांकडे गर्दी वाढलेली दिसते. प्रत्येक क्षेत्रात, नोकरीत दिवसेंदिवस वाढणार्‍या ताण-तणावांपासून सुटका करून घेण्याची ही माणसांची धडपड असते. देवळांमध्ये जाणे कधीही चांगलेच. देवाप्रती मनोमन भक्तीभाव ठे..

प्लॅस्टिकच्या बाटल्यांपासून हँगिग पॉट्स

    आपण बाहेरगावी प्रवास करताना पाण्याच्या बाटल्या विकत घेतो व पाणी संपल्यानंतर त्या फेकून देतो. अशा बाटल्यांचा वापर आपण छोटी छोटी रोपे लावण्यासाठी करू शकतो. साहित्य :  प्लॅस्टिकची रिकामी बाटली, पंचिंग मशीन  (किंवा बाटलीला व्यवस्..

स्वीट कॉर्न सँडविच

  साहित्य : २२५ ग्रॅम मक्याचे दाणे (स्वीट कॉर्न), हिरव्या मिरच्या, १ चहाचा चमचा लिंबाचा रस, १/२ वाटी खवलेला नारळ, बारीक चिरलेली कोथिंबीर, चवीपुरती साखर, हळद, मीठ, फोडणीसाठी तेल, कडीपत्त्याची पाने, मोहरी, जिरे, हिंग, बटर किंवा तूप, ब्रेड. कृ..

भारताची अंतराळ झेप (भाग १)

  नमस्कार मित्र हो, आतापर्यंतच्या लेखांमध्ये आपण अवकाश स्पर्धेविषयी खूप गोष्टी पहिल्या. ज्यामध्ये अमेरिका आणि रशिया याचं निर्विवाद वर्चस्व राहिलं. पण येत्या दोन लेखांमध्ये आपण आपला देश आणि अतिशय खडतर परिस्थिती असूनसुद्धा त्यावर मात करून भारताने अवकाश स्पर्धेवर मिळवलेलं वर्चस्व याबद्दल जाणून घेणार आहोत. मला खात्री आहे की हे दोन भाग वाचल्यावर तुम्हालासुद्धा भारताचा प्रचंड अभिमान वाटल्याशिवाय राहणार नाही. १९४७ साली भारत स्वतंत्र झाला आणि १९६०च्या दशकात हळूहळू एक विकसनशील राष्ट्र म्हणून स्थिरावत ..

राम-रावण

  खेळ प्रकार : मैदानी खेळ वयोगट : ७ ते १४ वर्षे कितीजण खेळ शकतात : कमीत कमी १० मुले किंवा जास्तीत जास्त कितीही. रचना : मैदानावर मध्यभागी एक रेघ आखणे त्या रेषेपासून सारख्याच अंतरावर दोन्ही बाजूंस दोन रेघा आखणे व दोन गट पाडून मुलांना ओळीत उभे करणे. साहित्य : रेघा आखण्यासाठी फक्की खेळ कसा खेळायचा : मैदानाच्या मध्यभागी रेषा आखावी. तेथे रेषेच्या दोन बाजूंस दोन गट उभे करावे. एक गट ‘राम’ व दुसरा ‘रावण’ बनेल. खेळ घेणार्‍यांनी रा रा रा रा असे म्हणत कधी राम तर कधी रावण ..

प्रिटी पिकॉक

  साहित्य : १० * २० चे आयताकृती २ कार्डशीट, तेलकट खडू, स्केचपेन, कात्री, डिंक/फेविकॉल.   कृती : आयताकृती कार्डशीट घ्या. ज्या पद्धतीने आपण जपानी पंखा बनवतो, त्या पद्धतीने दोन्ही कार्डशीटच्या घड्या घाला. त्यावर तेलकट खडूने सर्वात खा..

हे करून पहा...

  भेटा झाडाला / भेट झाडाची डोळ्यावर पट्टी बांधलेल्या शिबिरार्थींच्या छोट्या गटाला कमी अंतराच्या फेरफटक्याला घेऊन चला. आपण ज्याचा सर्वाधिक उपयोग करतो ते इंद्रिय वा ती संवेदना म्हणजे दृष्टी, तीच त्यांच्याकडून तात्पुरती काढून घेऊन, कमी वापर करत ..

‘हूं’ ची गोष्ट

  त्यांना जरी ठाऊक नसलं तरी ते पुढे ‘निअॅंडर्थल’ मानव म्हणून ओळखले जाणार होते. म्हणजे त्यांचे अस्थिरुपी अवशेष. ते ज्या नदीच्या काठी एका खडकावर बसले होते तिचं भविष्यातलं नाव होतं ‘निअॅंडर’. अर्थात या गोष्टीचं त्यांना काहीच द..

कैरीचा छुंदा

  साहित्य : दोन मध्यम आकाराच्या कैऱ्या, दीड वाटी साखर, चवीनुसार मीठ, चवीनुसार लाल तिखट, २ चमचे जिरेपूड किंवा १ चमचा लवंग व दालचिनीची मिळून पूड, अर्धा चमचा हिंग. कृती : कैऱ्या खिसून घ्या. एक भांड्यात कैरीचा खीस, साखर, हिंग, तिखट, मीठ एकत्र करा. ..

आजच्या काळातील मुलांची सुट्टी

  सुट्टी ! ही मुलांच्याच नव्हे, तर तसे बघायला गेले तर मोठ्या माणसांच्याही दैनंदिन जीवनात आनंदाची पर्वणी घेऊन येणारी गोष्ट, असेच तिचे वर्णन करता येईल. आज सुट्टी, शाळेच्या दिवसातील उन्हाळ्याची, दिवाळीची कुठलीही मोठी सुट्टी म्हटली की त्या आनंदभऱ्या ..

फुलला बनी वसंतबहार...

  “ फुलला बनी वसंतबहार ” नावाचं नाट्यगीत पूर्वी खूप ऐकू यायचं... आजही वसंताचं म्हणजे वसंत ऋतूचं वर्णन करणारी अनेक गीतं आपल्याला ऐकायला मिळतात. चैत्र आणि वैशाखाचे महिने म्हणजे वसंत ऋतू म्हणजे ऐन उन्हाळ्याचे दिवस. इंग्रजीतले मार्च, एप्र..

टूटू लपंडाव

  साहित्य : काही नाही खेळाची तयारी : हा खेळ दोन गटांत आणि कितीही जणांत खेळता येतो. घरात खेळताना ‘सारा’ आणि ‘अन्वय’ असे दोन गट आहेत. साराच्या गटात आजोबा, काका, रोहन आणि आई. अन्वयच्या गटात आजी, काकू, प्रिया आणि बाबा. दोग गट ..

गुलबक्षी

  गुलबक्षी या फुलाला संस्कृतमध्ये चंद्रकली म्हणतात. हि औषधी वनस्पती एक मी. उंच वाढते. ती शोभिवंत तर आहेच पण ती अनेक वर्षे जगणारी असून ती मुळची मेक्सिको व पेरू देशातील आहे. त्यावरून त्याला इंग्रजीत ‘मार्व्हल ऑफ पेरू’ असे म्हटले जाते. तस..

नाविन्यपूर्ण बुकमार्क

  दोस्तांनो, पुस्तक वाचत असताना बऱ्याचदा चालू पान लक्षात ठेवण्यासाठी आपण पान दुमडतो किंवा त्यात वेगवेगळ्या वस्तू ठेवतो. त्याऐवजी चालू पान लक्षात ठेवण्यासाठी बुकमार्क हा उत्तम पर्याय आहे. आज आपण नाविन्यपूर्ण बुकमार्क तयार करायला शिकूयात.  साह..

कौस्तुभचे ओरिगामी जग

  मित्र-मैत्रिणींनो, प्रत्येक व्यक्तीमध्ये काहीनाकाही विशेष कौशल्य, आवड असते. पण जेव्हा हीच आवड जोपासतो, तेव्हा याचं छंदात रुपांतर होतं. छंद म्हणजे काय ? तर मोकळ्या वेळात, कधी खास वेळ काढून, खूप मन लावून आपण जी कृती करतो, तो छंद. प्रत्येकाचा छंद व..

पौष्टिक खाऊ

    गोड काला साहित्य : पातळ पोहे, दही, दूध, गूळ, मीठ, काजू, बदाम, खारकेचे तुकडे, सुके खोेेबरे, खसखस. कृती : एका वाटीमध्ये पातळ पोहे घ्या. त्यात एक चमचा दही व दूध घाला. त्यात गूळ किसून घाला. दूध खूप घालू नका. पोहे भिजतील इतकेच दूध घाला. त्य..

एक झाड लावू मित्रा

  अनादी काळापासून अन्न, वस्त्र आणि निवारा या प्रत्येक गोष्टीसाठी मानव जंगलावर अवलंबून राहत आला आहे. जंगलावर म्हणजे वनस्पतींवर, पोटाची भूक असो कि घालायला कपडे, एवढंच काय, जगण्यासाठी आवश्यक असणारा प्राणवायूदेखील आपल्याला वनस्पतींपासूनच मिळतो आणि तोद..

चला हास्यचित्र रेखाटूया!!

  आधी उभ्या, आडव्या, तिरक्या आणि नागमोडी रेषा पेन्सिलने रेखाटण्याचा सराव करा. एकदा ते जमलं की लहान-मोठी वर्तुळं (गोलाकार आकृती) रेखाटून पाहा. मात्र पट्टी किवां कंपास यांची मदत घ्यायची नाही. रेषा चुकली तरी हरकत नाही. व्यंगचित्रातील महत्वाचा भाग असत..

फुलवा घरची शेती

  कचऱ्यापासून खत सध्या रोज निघणारा टनावारी कचरा कोठे, कसा टाकायचा, (डंपिंग) हा नगरपालिकेपुढे यक्षप्रश्न उभा ठाकलेला आहे. त्याची विल्हेवाट कशी लावायची ? तो कचरा वाहून नेण्यासाठी सध्या मनुष्यबळ (श्रम) व पैसा खूप लागत आहे. तरीही त्या प्रश्नाचे गांभी..

भूत भूत

  कोकणात माणसं कमी आणि भूत जास्त होती, तेव्हाची गोष्ट ! दूर डोंगरकडेला बसलेलं अडूर गाव अगदी एखाद्या काळ्याभिन्न अजगराप्रमाणे शांतपणे आळसावून पडलेलं होतं. संध्याकाळचे साडेसात वाजलेले. अगदी किर्रर्र तिन्हीसांजेची ती वेळ होती. सभोवार मिट्ट काळोख होता..

एक छोटासा प्रयत्न

  (शंतनू उन्हाळी सुट्टीत शिबिराला गेला होता. सह्याद्रीच्या कुशीत, कोकणात, तिथल्या सदाहरित जंगलात सफर केल्याने त्याचे मन ताजेतवाने झाले. तेथील निसर्ग सौंदर्य, स्वच्छ परिसर त्याला जास्त आवडला. नकळतच त्याच्या मनाने आपल्या शहरातील परिसराची आणि शिबिराच..

महाराष्ट्र कवींची महाराष्ट्र गीते

  “माझा मराठीची बोल कवतीके” असे म्हणणारे ज्ञानेश्वर, या महाराष्ट्रभूमीला “आनंदवनभुवनी” म्हणणारे समर्थ रामदास, अशा संतांनी आपल्या मराठीबद्दल व महाराष्ट्राबद्दल प्रेम व्यक्त केले. गेल्या १०० वर्षातील बालकवी, केशवसुत, बा.भ. बो..

राजा रवी वर्मा

  खूप खूप वर्षांपूर्वीची गोष्ट! एकदा काय झालं, केरळमधल्या किलिमन्नूर या ठिकाणी राजा आणि प्रधान यांचं आपल्या लव्याजम्यासह आगमन झालं. केरळमधल्या पारंपरिक वेशभूषेप्रमाणे सगळ्यांनीच पांढरीशुभ्र वां परिधान केली होती. गळ्यात सुवर्णालंकार होते. त्यांचं स..

गरगरे कुटुंबीय

  सिलींग फॅन : खरं म्हणजे, या गरगरे कुटुंबातला मी सिनियर सिटिझन. पण... एक्झॉस्ट फॅन : आता काय झालं आजोबा? सिलींग फॅन : ए, तुला दोन ब्लेड जास्ती आहेत म्हणून उगाच चोंबडेपणा करू नकोस. टेबलावर बसलेल्या माझ्या धाकट्या भावाशी मी बोलतोय. सिलींग फॅन : ..

अक्षर कसे काढावे

  ‘अक्षरे गाळून वाची। का ते घाली पदरिचीं। नीघा न करी पुस्तकाची तो येक मूर्ख॥ हा श्‍लोक लिहिलेला कागद घेऊन किरण धावतच आजीजवळ आला आणि म्हणाला, ‘आजी, मला काही यात समजत नाही, काय ते सांगतेस का?  आजी : बघू, काय लिहिलं आहे? अरे! ह..

बीज नुरे तरू डोलात डुले

  दोस्तांनो उन्हाळ्याची सुट्टी लागल्यामुळे मस्त धमाल करत असाल ना? मित्रांसोबत अन् घरच्यांबरोबर भेळ, पाणीपुरी, आईसक्रीम, पिस्ता, नुडल्स, गड, किल्ले, अभयारण्य, जंगल सफारी अशा प्रकारचे ‘हटके’ बेतही आखले असतील! कधी कधी घराजवळच्या बागेत, मै..

जर्बेरा

  आजकाल जर्बेरा फुलाची लागवड मोठ्या प्रमाणात होत आहे. जर्बेरा हे ठेंगणे, बहुवर्षीय फुलझाड आहे. मैदानी, फडी अशा भिन्न प्रदेशात ते वाढू शकते. याची उंची ३० - ४५ से.मी. इतकी असते. तर विस्तार सुमारे १५ से.मी. असते. फूल १२-१५ से.मी. व्यासाचे एकेरी, दुहे..

वीरपुत्र आणि त्यांचे वीरमाता-पिता

  २३ मार्च दुपारचे तीन वाजले होते. लाहोरच्या तुरुंगाच्या बाहेर शेकडो लोक जमले होते. तुरुंगाचे दार उघडले आणि बाहेर आलेला शिपाई सांगू लागला. “ भगतसिंग, सुखदेव आणि राजगुरु या तिघांच्या आईंवडिलांना व भावा-बहिणींनाच फक्त त्यांची भेट घेता येईल. &r..

वसंत ऋतू आणि त्यांचे सांस्कृतिक संदर्भ

  बदल हा प्रकृतीचा नियम आहे. वातावरणात होणार्‍या बदलाला आपण ऋतू म्हणतो. या ऋतूचक्रात सर्वसाधरणपणे एका वर्षात, दर दोन महिन्यांनी वसंत, ग्रीष्म, वर्षा, शरद, हेमंत, शिशिर असे सहा ऋतू आपल्या अस्तित्वाने आसमंत फुलवत असतात. यातील वसंत हा पहिला ऋतू आ..

गोष्टी मुलांच्या

  मुलं मोठ्या माणसांहून अधिक संवेदनशील असतात. पंचेंद्रियांनी घेता येतील तेवढे अनुभव ती स्वच्छ, मोकळ्या मनाने घेत असतात. त्यात बरेचसे अनुभव ती पहिल्यांदाच घेत असतात. अशा अनुभवांतून कितीतरी गोष्टी त्यांना नव्यानेच कळतात. त्यातूनच त्यांच्या मनात नवनव..

पायरी

  ‘अरे अरे कळसा हसू नको पाहू पायरीचा मी दगड तुझाच की भाऊ’ आमच्या लहानपणी आम्हाला ही कविता होती. उन्मत्त झालेला कळस दिमाखाने, ऐटित पायरीला तुच्छ समजतो. व आकाशात डौलाने मिरवत असतो. परंतु या पायरीसारखाच तो दगडाचा बनलेला आहे आणि या पायरी..

ओळख लोककलेची

  राघव, मामाच्या गावाला बर्‍याचं वर्षानंतर आला होता. आधी आला होता तेव्हा तो बराच लहान होता. आता तो सातवीला गेला होता. त्यामुळे प्रत्येक गोष्ट कुतुहल वृत्तीने बघण्याची सवयही वाढली होती. राघवच्या मामाचं गावं तसं शहरापासून थोडसं दूरचं होतं. खेडं..

सुट्टीची ओढ

  आज शाळेचा शेवटचा दिवस असल्याने वर्गात मजा आणि मस्तीच वातवरण होतं. त्यात बाई मुलांना उन्हाळ्याच्या सुटीत काय काय धम्माल, मस्ती करणार हे एक-एकला विचारत होत्या. मुलांच्या भन्नाट कल्पना ऐकून त्यांना हसू ही येत होत आणि आश्चर्यही वाटत होतं. सनी मात्र..

मामाच्या गावाला जाऊ या

झुक झुक झुक झुक आगीनगाडी धुरांच्या रेषा हवेत काढी पळती झाडे पाहू या... मामाच्या गावाला जाऊ या... जाऊ या.. मामाच्या गावाला जाऊ या... हे गाणे ऐकताच मला माझ्या मामाच्या गावाची आठवण येेते. माझ्या मामाच्या गावाचे नाव ‘शेवगाव’ आहे. दर वर्षी म..

सातकर्णी, गुणाढ्य आणि बृहत्कथा

  इसवीसनाच्या पहिल्या शतकातील ही गोष्ट. आंध्र, कर्नाटक, महाराष्ट्राच्या भागात सातकर्णी घराण्याचे राज्य होते. सातकर्णी राजाला संस्कृत बोलता येत नव्हते. त्याची राणी मात्र उत्तम संस्कृत बोलत असे. एकदा काय झालं... तो आपल्या राणीसह तळ्याकाठी विहार कराय..

सुट्टी

  कंटाळवाणी बोअरिंग सॉलेड एक्झाम एकदा संपली म्हटलं आता धमाल करू सुट्टी सुरू आपली। आईस्क्रीम, गार्डन, गेम्स आणि भरपूर सार्‍या मूव्ही दिवसभर फक्त बघणार आपण आता टी.व्ही. मनात सारं ठरवून म्हटलं ... यार चंगळ आहे आपली। कार्टून नेटवर्क, क्रि..

स्वप्न

  एकदा काय झाले स्वप्नी आले आभाळ हसून मला म्हणाले चल माझ्यासंगे बाळ   खुशीतच म्हणाले पण मी कसं येऊ? आभाळ मग म्हणाले पाठवतो ढगभाऊ   त्याने धाडला ढग मला सोबत म्हणून आईला न सांगता बसले त्याला धरून!   ढग मला म्हणाला गा त..

माझे पुणे शहर

  अनेक वर्षे जुना असलेला पूल ‘नवा पूल’ म्हणून ओळखला जातो आणि ‘अत्र्यांच्या’ पुतळ्याशेजारी ‘सावरकर भवन’ उभे राहू शकते हे फक्त पुण्यातच होऊ शकते. खरेच ‘पुणे तिथे काय उ..

जॉनचा गुढीपाडवा

  जॉनला सकाळी जाग आली ती मोठमोठ्या ढोल-ताशांच्या आवाजाने. ‘कसला हा आवाज? आणि एवढ्या सकाळी? नेहमी तर या वेळेला घरातून पूजा-आरतीचे किंवा गप्पांचे आवाज ऐकू येतात. पण आज काय झालंय? अरे, हा आवाज मोठाच होत चाललाय.’&n..

गोष्ट मिहीरची व रोहनची

  मिहीर, त्याची आई व बाबा, त्रिकोणी कुटुंब. बाबा सोफ्टवेअर कंपनीत इंजिनियर तर आई बँकेत. उच्च मध्यमवर्गीय सुखी त्रिकोणी कुटुंब! पण आख्ख्या बिल्डींगमध्ये भांडकुदळ कुटुंब म्हणून ओळखले जाणारे. त्या दिवशी रात्रीची वेळ. एकदम जोरात किंचाळण्याचा आवाज आला..

छत्रपती संभाजी महाराज

  शूर, देखणा, युगपुरुष शिवाजीराजांसम, जन्म तयाचा झाला किल्ले पुरंदर बाळकडू मुत्सद्दीचे मिळाले घरातूनच, झलक त्याची दाखवी आग्य्राहून सुटून. संस्कृत काव्य अन् ग्रंथ बालपणीच लिहून, बुद्धीची चमक आली तिथेच दिसून. 6 वर्षे सतत झुंजार लढून, रामशेज क..

छप्पर फाडून धन

  काही चोर चोरी करण्यासाठी एका गावात जातात. एक मोठे घर पाहून तेथे दबा धरून बसतात. त्या घराचा मालक एक सज्जन गृहस्थ असतो. सर्वांना मदत करण्याचा त्याचा स्वभाव असतो. त्याचं कोणाशीच वाकडं नसतं. देवावर त्याची श्रद्धा असते. ईश्वराची उपासना या भावनेने तो ..

माणुसकीची जाण

  माणसा रे माणसा माणसासारखा वाग माणसा रे माणसा माणसासारखा वाग कुठे हरवलं तुझं माणूसपण आज IIधृII माणसाला माणुसकीची जाण नाही भेटला जरी कोणी, बोलायला वेळच नाही माणसा रे माणसा माणसासारखा वाग कुठे हरवलं तुझं माणूसपण आज IIधृII पैशाच्या मागे धावता..

माईसाहेब

  आजच्यासारखे दिव्यांच्या झगमगाटासारख्या असणाऱ्या नात्यांचे ते दिवस नव्हते. नाती नंदादीपासारखी होती! मी सांगतोय हा काल ७५-८० वर्षांपूर्वीचा. आम्ही त्या वेळी पर्वतीच्या वाड्यात राहायला आलो नव्हतो; तर शुक्रवारपेठेतील चिंचेच्या तालमीजवळ असलेल्या शिर्..

ओळखा पाहू मी कोण ?

पूर्व-प्राथमिकच्या पालकांना आपल्या मुलांसोबत खेळता येईल असं सहज आणि सोपा खेळ !!!   उत्तर कमेंटबॉक्समध्ये द्या....

डोंगराचे स्वप्न

  एक डोंगर स्वप्न पाही सागराच्या भेटीचे! पहिले पाऊल खडकामधून जिद्दीच्या थेंबांचे! थेंब थेंब वाहत राही अवघड वाट शोधताना कधी काटे... कधी दरी... कधी दमे... चालताना थांबत नसे तरीही तो वेग येता स्वप्नाला कळत नसे ओहोळ होऊन भेटलो कधी नदीला नद..

अ‍ॅस्टर

हे मुख्यत्वे थंड हवामानाचे पीक. पण तिन्ही हंगामात यांची लागवड केली जाते...

पुन्हा सुगी येईल

पान गळती सुरू झाली अन् पाखरे उडून गेली ती जाणारच असे गृहीत धरायचे नुकतेच पंख फुटलेले... मोकळे आकाश ती तरी काय करणार बिचारी??? झाड झाले विराण एकटे पण एक हळवे मन जागे होते ते नेहमीच म्हणायचे... स्वतःशी पुन्हा सुगी येईल बहर येईल आणि कसे हिरवे..

कसे लागले शोध

डोळे उघडून बघा आमच्या भोवती घडते काय, कसे लागले शोध, शास्त्रज्ञांनी केले काय. झाडाखाली बसला होता न्यूटन गृहपाठ करत, सोडवायचे गणित त्याला बसला होता सोडवत, इतक्यात त्याच्या डोक्यात धपकन सफरचंद पडले, प्रश्न आणि टेंगूळ त्याच्या डोक्यात एकदम आले, ..

नाचऱ्या मोराच्या पायात बांधली घुंगराची दोरी...

रानात वनात पाचोळ्या पानात नाचत आल्या सरी नाचऱ्या मोराच्या पायात बांधली घुंगराची दोरी... IIधृII ढगांच्या आभाळी आले गं गोंधळी वाजती संभळ धारा मांदळ्या जोंधळ्या पिकाच्या उरात भरला उनाड वारा लाटा गं लाटा पाण्याच्या वाटा पायाला झाल्या भारी... II१II ..

चित्रपटांच्या दुनियेत रमलेला...

हाय! तुम्हाला एक भारी गोष्ट सांगायचीय. एका भन्नाट मित्राला भेटवायचंय. आपला हा नवा गडी पिक्चर काढतो म्हणतात. शप्पथ! मी जेव्हा या पिक्चर काढणाऱ्या मित्राला भेटायला गेले तेव्हा मला वाटलं होतं, हा बुवा असेल आपला पन्नाशीचा, दाढीवाला, केस चित्रविचित्र कापलेला..

जग पुढे गेलं

वाघाची डरकाळी ऐकावीशी वाटते, पण सिमेंटच्या जंगलात वादळ उठते! कोकिळेला साद घालावीशी वाटते, पण लोकलच्या शिट्टीने इच्छाच मिटते! कोंबड्यांची बांग ऐकेन, मी थाटात, पण पप्पांची पोल्ट्री मुंबईच्या पोटात! हुतुतू, खो-खो, लपंडाव घ्यावी वाटे संधी, पण सारेच झ..

शब्दांची रंगत, लयीशी संगत

  मुलांनो, लय हा मानवी जीवनाचा प्राण आहे. लय म्हटलं की वेग, गती हे शब्द आठवतात, निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीला लय असते. त्याप्रमाणे एखादी कविता लयीत म्हटली तर ती आपल्याला लगेच पाठ होते. तसेच मुलांनो, काही शब्द आपण लयीत म्हणू या, वाचू या. त्या लयीत ते शब्द, समान अर्थाचे असतील तर शब्दसंग्रह पण होईल आणि गंमतही येईल. कोणतेही कार्य करायला आपल्यात जोर हवा, बळ हवे. त्यासाठी 'बळ' या शब्दाच्या अर्थाचे गाणे म्हणू या.   बळ, रग, ताकद, जोर. खुमखुमी, आवेश, वीरश्री, जोम.   तडफ, चैतन्य, धमक, ..

भोपळ्याचा व्यायाम

  भोपळ्याने एकदा निश्चय केला लठ्ठपणाचा कंटाळा आला उठाबशा काढल्या रोज पहाटे फिरू लागला वर्षभर श्रावण उपास केला मनावर घेतले सर्वांचेच बोलणे शक्य होईल ना शिडशिडीत होणे सुरू सर्वांचे कुजबूज करणे टाळ्या देऊन पैज लावणे चमत्कार झाला वर्षा &ndash..

द वॉल

  प्रत्येक व्यक्तीत काही ना काही गुण असतात.या शॉर्टफिल्ममधल्या मुलाकडे बरेच गुण आहेत. हा मुलगा शरीराने अपंग आहे, त्याचा एक पाय अधू आहे आणि त्याच्या डोळ्यांना चष्म्याशिवाय नीट दिसत नाही. असं असूनही या मुलाकडे प्रचंड कलात्मक गुण आहेत. कागदाच्या..

बाप्पा बाप्पा ऐकतोस ना!

रोज करतो नमस्कार अगदी वाकून वाकून तुला चुकूनसुद्धा देत नाहीस सुट्टी एक दिवस शाळेला   किती मी सांगतो याला मोठ्ठा मोठ्ठा पाऊस पाड ग्राउंड, बाग सोडून साऱ्या शाळा तेवढ्या बंद पाड   किती माझे हात दुखतात एवढं होमवर्क लिहीताना उमटू दे की ..

रंग कशाचा...

रंग हा जादूचा, चमकणार्‍या होळीचा रंग हा निसर्गाचा उडणार्‍या पक्षांचा   रंग कशाचा... रंग हा मजेचा एकमेकांना लावण्याचा सण हा आनंदाचा एकत्र येण्याचा   सण हा रंगाचा सर्वांनी जाणून घेण्याचा सण रंगाचा आनंदाचे महत्त्व जाणण्याचा   रंग हा जीवनाचा हसत खेळत राहण्याचा रंग हा आनंदाचा मनामनाला आवडण्याचा   क्षण हा आनंदाचा सर्वांमध्ये रंगण्याचा रंग हा देशाचा जीवनात पुन्हा येण्याचा     - श्रेया कांबळे, इ. ६वी   नाना पालकर प्राथमिक विद्यालय &nb..

हार्मोनिअम

पाश्चात्य संगीतात मेलडी आणि हार्मनी अशा दोन संज्ञा आहेत. मेलडी म्हणजे स्वरांची धून किंवा स्वरवेल किंवा सुरावट. हार्मनी म्हणजे एक, दोन किंवा तीन अशा स्वरांच्या गुच्छांचा एकमेकांशी केलेला संवाद. मराठी भाषेमध्ये सुसंवाद किंवा ताळमेळ अशा अर्थासाठी हार्मनी ह..

होळीचा सण

होळीचा सण आला जवळ लहान मुलांची सुरू झाली धावपळ होळी आली होळी आली आई कर ना गं पुरणाची पोळी छान रंग करू तयार पाणी उडवू गारेगार पानांचा हिरवा बीटाचा लाल करू तयार रंग येईल धमाल हळदीचा पिवळा आणि सुरेख केशरी रंगून जाऊ, मजा येईल भारी अशी करू या होळी ..

आमची शाळा

  शाळा हे नाव किती खास विद्या देते ती आम्हास   शाळेचे नाव ऐकताच मन फुलून येते जसे बागेत रंगीबेरंगी फूल डोलते   शाळा ही विद्या देते नंतर आपल्याला यश मिळते शाळा नाही शिकली तर... नंतर डोळ्यात अश्रू येते   शाळेत आपल्याला गुरू..

फुले झाली मुले

एकदा काय झाले फुले गेली शाळेत, मुले गेली बागेत मुलांच्या जागी गेली फुले फुलांच्या जागी आली मुले   शाळेत जाताना फुलांची झाली घाई भुंग्याला मुलांचा वासच येत नाही   फुलांना वाटले आपण काय करतोय मुलांना वाटले इकडे छान डोलतोय   मुलां..

फुलपाखरू

रंगीबेरंगी फुलपाखरे उडती इकडे-तिकडे  गुलाबी, हिरवा, नीळा, जांभळा जणू रंगांचे ते सडे   इवले इवले रंगीबेरंगी पंख त्यांचे पाहून  क्षणातच गेले मन मोहून   ह्या फुलावरून त्या फुलावर फुलपाखरू भिरभिरे फळांमधील मध चाखून क्षणातच ते उडे ..

मला वाटते

  मला वाटते पंख मिळावे पक्ष्यापरी मी नभी उडावे! झाडावरती इवले इवले उंच उंच खोपे बांधावे! वार्‍याने मग अलगद यावे मंद मंद झोेके घ्यावे! सुर मारूनी इंद्रधनुचे सप्तरंग खुडूनी घ्यावे! झुळझुळणार्‍या ओढ्यासंगे रुणझुणणारे गाणे गावे! - प्..