एका रात्री कपिल गाढ झोपेत असताना त्याला स्वप्न पडते. स्वप्नात फक्त मित्रमंडळीच नव्हती, तर रागावलेला ‘गणपती बाप्पा’ही होता.

कपिल : बाप्पा, का रागावला आहेस? हे बघ, आमच्या मंडळाने लाखो रुपये खर्चून तुझ्यासाठी हा देखावा केला आहे. तुझे आसन तर बघ हिर्‍या-माणकांचे!

बाप्पा : कोणी सांगितला होता एवढा खर्च करायला? मनात नाही भाव अन् देवा मला पाव. देव भक्तीचा भुकेला आहे, हे माहीत नाही वाटतं तुम्हाला? एवढ्या पैशांची गरजूंना मदत झाली असती, तर किती आशीर्वाद मिळाले असते तुम्हाला. पण तुम्हाला काय हो लोकांचे, त्यांचे काहीही होवो, आपण आपले मजा करायला, गणपतीत नाचायला मोकळे.

ध्रुव : बाप्पा, आम्ही काय फक्त नाचतोच का? आपल्या स्वागतासाठी ढोल-ताशांचा कसून सराव करतो. .

शुभम : बाप्पा, तुझ्या भक्तांनी तुझ्यासाठी किती नारळ, फुले, तुझ्या आवडत्या दुर्वा, सोन्या-मोत्याचे दागिने, कित्येक झाडांची पत्री आणली आहे.

बाप्पा : अरे....रे! हे नको आहे मला. दानच करायचं असेल, तर गरजूंना करा. गाईला दुर्वा द्या. आणि हो, एक झाड लावत नाही तुम्ही; उलट माझ्या नावाखाली झाडांच्या कोवळ्या फांद्या तोडता. पत्रीसाठी पर्यावरणाला कात्री, अन् उजाड करता ही धरित्री, पटतच नाही हे मला.

सोहम : देवाचं बरोबर आहे. आपण पर्यावरण रक्षणाचं भान ठेवलं पाहिजे.

अनिकेत : बाप्पा, तू शेजारच्या मंडळात जाणार आणि आमच्या मंडळात यायला रागावलेला का आहेस? का नाही म्हणतोस?

बाप्पा : काय म्हणालात? आणखी एक मंडळ, कशाला हवीत हाताच्या अंतरावर मंडळं? ‘एक गाव, एक गणपती’ होऊ शकत नाही का? सगळ्यात महत्त्वाचे म्हणजे हा देखावा पाहून तर मला यावेसे वाटत नाही. अरे रे! किती हा प्लास्टिक-थर्माकोलचा वापर. अशा या पर्यावरणाला मारक असणार्‍या मखरात मी बसायचं? शक्यच नाही.

सर्वजण : पण बाप्पा, आम्ही हे तुझ्यासाठीच केलं ना...

बाप्पा : हो केलं ना, अडाण्यासारखं! मला खूप वाईट वाटतंय,  मला बुद्धिदाता म्हणतात, मग माझे भक्तगण असे निर्बुद्धासारखे का वागतात? स्वेच्छेने दात्याकडून वर्गणी घेणारे, पर्यावरणपूरक, समाजप्रबोधक देखावे सादर करणारी मंडळं, यांचं खरंच कौतुक वाटतं. दिवसरात्र माझ्या भक्तांच्या रक्षणार्थ खडा पहारा देणारे पोलीस बांधव यांचंही मी मनापासून कौतुक करतो.

कपिल : बाप्पा, आमच्या मंडळानेपण मागील वर्षांमध्ये ‘हुंडा ः एक अनिष्ट प्रथा’, ‘मुलगी वाचवा हो’, ‘पृथ्वी वाचवा’ असे देखावे केले.

बाप्पा : मग या वर्षी का प्लास्टिक-थर्माकोलचा वापर केला?

सर्वजण : सर्वत्र तेच फॅड आलं आहे ना!

बाप्पा : अरे लोकमान्य टिळकांनी शिवजयंती व गणेशोत्सव सुरू केले कशासाठी आणि आता काय चाललं आहे? सगळीकडे जलप्रदूषण, भूमीप्रदूषण, वायूप्रदूषण, ध्वनीप्रदूषण आणि वाहतूक कोंडी.

शुभम : हो! बाप्पा अगदी बरोबर बोलतोय. बाप्पाला तर शांतता लागते. आपल्या ध्वनिक्षेपकाचा आवाज केवढा मोठा असतो. आवाजामुळे एखाद्याच्या काळजाचा ठोका चुकला, तो आपल्या जीवाला मुकला, तर पाप आपल्यालाच लागेल.

सर्व जण : अरे बाप रे!

अनिकेत : पर्यावरणवादी शाडूमातीची मूर्ती घ्या, असं सांगतात, पण आपण प्लास्टर ऑफ पॅरिसची मूर्ती आणतो. त्यामुळे जलप्रदूषण हे होणारच. शिवाय या मूर्ती पाण्यात विरघळतही नाहीत लवकर.

सोहम : अरे, तुझं बरोबर आहे. आपण बाप्पाची मूर्ती शाडूमातीचीच आणू व कार्यकर्त्यांशी चर्चा करून ‘एक गाव एक गणपती’ करण्याचा प्रयत्नही करू.

कपिल : अनेक दहिहंडी मंडळांनी आपली जमलेली वर्गणी स्वयंसेवी संस्थांना व गरजूंना दिली. आपणही हे करू या. बाप्पाने आपले डोळे उघडले. आपण भानावर यायला हवं. अजूनही वेळ गेली नाही, कारण जनसेवा हीच ईश्‍वरसेवा होय. त्याचं दु:ख ते आपलं दु:ख ना!

सर्व जण : बाप्पा तू म्हणशील तसं, अगदी तुझ्या मनासारखं, प्रदूषणरहित सण साजरा करू... तुझ्यासाठी काय पण.... आता तरी चल... (बाप्पा होकारार्थी मान हलवून छान हसून यायला तयार होतो.)

‘गणपती आला... बाप्पा आला’ म्हणत कपिल स्वप्नातून जागा होतो.

- प्रेमला अरुण बराटे

विद्यापीठ हायस्कूल