बाल

मोटू पतलूची फ्रेंडशिप

छोटा डॉन फुरफुरी नगरीमध्ये चोरी करून जंगलात जाऊन लपून बसला होता. त्याला पकडण्यासाठी इन्स्पेक्टर चिंगमने मोटू आणि पतलूला जंगलात पाठवलं. दोघंही खूप उत्साहाने जंगलात जायला निघाले. जाताना त्यांनी खूप खायला वगैरे घेतले. ..

गोपाळकाला

श्रावण वद्य अष्टमी हा भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मदिवस. या दिवशी मथुरेत कंसाच्या बंदीशाळेत रात्री बारा वाजता कृष्णाचा जन्म झाला. दुष्टांचा संहार करण्यासाठी आणि सज्जनांचे रक्षण करण्यासाठी भगवंत अवतार घेतात. भारतीय संस्कृतीने आणि धर्माने मानलेल्या भगवंताच्या दशावतांरापैकी श्रीकृष्ण हा आठवा अवतार होय. म्हणूनच या दिवशी रात्री बारा वाजता कीर्तन-भजनाने हा श्रीकृष्ण जन्मोत्सव साजरा केला जातो...

अंकलेखन व अक्षरलेखन

लहान मुलांना सुरुवातीपासूनच अक्षरांचे योग्य वळण समजले तर ते अंक व अक्षर सुंदर आणि योग्य पद्धतीने काढू शकतील; यासाठी शिक्षक फळ्याच्या साहाय्याने पाटीवर अक्षरे, अंक काढून घेतात. ते ज्या क्रमाने अक्षरे, अंक पूर्ण करतात, ते बारकाईने पाहून त्यात दुरुस्ती करणे ..

भाजीचा यक्षप्रश्न

संध्याकाळ झाली की, सुनीताच्या पुढे भाजी काय करायची? हा यक्षप्रश्न उभा राहत असे. तिची मुलगी केया लहान असेपर्यंत तिला हा प्रश्न कधीच पडत नव्हता. केयासाठी वरण-भाताचा कुकर व कधी केयाच्या बाबांच्या, तर कधी स्वत:च्या आवडीची भाजी केली की, तिचे काम होऊन जात असे..

माझी तुलना माझ्याशीच

‘‘आई, माझ्या चित्राला पहिला नंबर मिळाला.’’, अन्वी ओरडत एखाद्या वादळासारखी घरात शिरली. तिच्या आवाजाने अर्णव दचकला. ‘‘अन्वी किती जोरात ओरडतेस, तो घाबरला ना.’’ ‘‘ते जाऊ दे, हे बघ बक्षीस.’&rs..

रविवार

गुरुदेव रवींद्रनाथ टागोर यांची ही अजून एक सुंदर, बाल-मनात डोकावणारी कविता.  लहान मुलांनाच काय पण मोठ्यांनाही रविवार हवाहवासा वाटतो. हा छोटा मुलगा किती आतुरतेने रविवारची वाट पाहत असतो. रविवार म्हणजे जणू त्याचा दोस्तच. पण सोम, मंगळ, ब..

स्नेहसंमेलन एक आनंदोत्सव

जूनपासून शालेय वर्ष सुरू होते आणि एक एक सांस्कृतिक कार्यक्रम साजरे करता करता दिवाळीच्या सुट्टीनंतर वेध लागतात ते एका मोठ्या सांस्कृतिक सोहळ्याचे, म्हणजेच  वार्षिक स्नेहसंमेलनाचे. स्नेहसंमेलन म्हणजे मुलांच्या विविध गुणदर्शनाचा सोहळा. एका दिवसाच्..

पुस्तकात रमताना...

उडाणपूर नावाचं छोटंसं गाव होतं. त्या गावात दिनूआबा नावाचे शेतकरी गृहस्थ राहत होते. दिनूआबा शेतकरी असले तरी साऱ्या कामात पारंगत होते, पण लहानपणी अभ्यास केला नाही, शिकलो नाही याची खंत सतत त्यांना बोचत असायची. आणि म्हणून आपली मुलगी शिकेल, मोठी अधिकारी होईल असं त्यांच स्वप्न होतं. त्यांच्या मुलीचं नाव होतं पारू. पारू ही खूप गोड आणि तितकीच हुशार मुलगी. आपल्या बाबांना काय आवडतं तिला अचूक कळायचं. त्यांचं स्वप्न पूर्ण करावं असं तिला नेहमी वाटायचं आणि म्हणून पारू मन लावून अभ्यास करायची. ..

मुलांचे भावविश्‍व उलगडणारा बालसाहित्यिक 

  मित्रांनो, बालदिनानिमित्त सुरू केलेल्या ‘ओळख बालसाहित्यिकांची’ या सप्ताहातील शेवटच्या लेखात जाणून घेऊयात ज्येष्ठ साहित्यिक ल.म. कडू यांच्याविषयी... आपल्या लेखन आणि चित्रकलेच्या माध्यमातून चिमुकल्यांचे भावविश्‍वाचे..

सुपरहिरो

“अशा आयडिया येतात कुठून रे बाईंना एकदम मॅड...”, इतक्यात मला समोर बघून आराध्य थबकला. तितक्याच शिताफीने वाक्य बदलून तो म्हणाला “माईंड ब्लोईंग आहेत बाई. अरे काकू आल्या. चला.”मुलांना शाळेतून आणायला जायला मला दहा मिनिटे उशीरच झाला होता...

खजिना बालसाहित्याचा

मुलांना लहानपणीच पुस्तकं वाचून दाखवावी या विषयावर आम्हा मैत्रिणींची चर्चा व्हायची. त्यातल्या एका खास मैत्रिणीने तिच्या मुलासाठी ७-८ वर्षांपूर्वी घेतलेली 'राधाचं घर ' मालिकेतली सगळी पुस्तकं उर्वी साधारण दीड वर्षांची असताना आणून दिली. त्या पुस्तका..

सहजी रमावे राजीव साहित्यात...

“त्या दिवशी मला समजलं, ज्यांना मुलांपेक्षा चांगल्या साड्या आवडतात. अशा बायका मुलांची तेल लावून चंपी करतात!!! त्यांना ती मुलं चंपी काकू म्हणतात.” आणि ज्यांना चांगल्या साड्यांपेक्षा सुद्धा तेलकट, तुपकट मुलं आवडतात. अशा मुलांना त्या बायका मायेन..

यारे या सारे गाऊ या

“या रे या सारे गाऊ या” असे म्हणत आपल्या लडिवाळ कवितांमधून मुलांना आवाहन करणारी ही कवयित्री आहे, डॉ. संगीता बर्वे. संगीताताई या आयुर्वेदाच्या डॉक्टर. अष्टांग आयुर्वेद महाविद्यालयातून बी.ए.एम.एस. ही पदवी घेतल्यावर त्यांनी ‘आयुर्वेदिक डाय..

जाणीवा बळकट करणारं बालसाहित्य

बालपणीचा काळ सुखाचा असं आपण नेहमी म्हणतो. या काळात झालेले संस्कार हे पुढे आपलं भविष्य घडवत असतात. एकनाथ आव्हाड यांच्या आईंनी पुस्तकी शिक्षण घेतलेलं नसलं तरी कीर्तन-प्रवचन ऐकायची त्यांना सवय होती. आईबरोबर राहून राहून आव्हाड सरांनाही ते आवडू लागलं. कीर्तनातील निरुपण, रंगवून रंगवून सांगण्याची पद्धत याची गोडी लागली व तेच पुढे मनात रुजलं. "आईने आम्हाला अनावश्यक खर्चासाठी पैसे दिले नसले तरी पुस्तकं विकत घ्यायला मात्र ती पैसे द्यायची.", असं ते आवर्जून सांगतात.   हाय मित्रांनो! कसे आहात? दिवाळी ..

दृष्टीकोन : बघण्याचा-ऐकण्याचा-अनुभवण्याचा !

लहान मुलांना गाणी शिकवणे हा त्यांचे ऐकण्याची क्षमता वाढवण्याचाच एक भाग आहे. गाण्याची चाल आणि त्यातील यमक यामुळे मुलांची फक्त आकलनशक्तीच नाही, तर कल्पनाशक्तीदेखील वाढते. त्यांचे उच्चार सुधारतात व दोन शब्दांमधील फरक त्यांना पटकन कळू लागतो. संस्कृत श्लोक ऐकणे व पाठांतर करणे याचादेखील ऐकण्याची क्षमता वाढवण्यासाठी उपयोग होतो...

बालवयाला शोभणारी गाणी - भाग ३ 

  हे नमन शारदेस माझ्या छोट्या दोस्तांनो, मला सांगा, गणपती बाप्पा आल्यावर तुम्ही खूप धम्माल केली ना? मला माहिती आहे तुम्हाला सगळ्यात जास्त काय आवडतं ते. सगळ्यांनी मिळून झांजा वाजवून बाप्पाची आरती करायची अन् रोज छान छान प्रसाद खायचा. जेवणातही रो..

लहान मुलांनी नाटक का पाहावं?

लहान थोरांना मनापासून आवडणारा मनोरंजन विश्वातला प्रकार म्हणजे नाटक, नृत्यगीत, अभिनय या तिन्हींच्या अप्रतिम एकीकरणातून साकार होणार, हे नाटक नावाचं रसायन खरोखर अद्भुत म्हणायला हवं. परवाच ‘मुक्ता बर्वे’ या अभिनेत्रीचे विचार वाचले. ‘हृद्यां..

कविता-बाप्पा बाप्पा

पिटुकला उंदीरमामा पहाटे पहाटे उठला गालात हसून बाप्पाला 'गुड मॉर्निंग' म्हणाला बाप्पा म्हणाला 'उंदीर मामा, तयार व्हा लवकर जय गणेश , जय गणेश ऐकू येतोय गजर' उंदीर म्हणतो 'श्रीमंत, तुमचा होणार मेक ओव्हर  चहूकडे दिसू लागला बघा हा फेस्टिवल फिव्हर' ..

पाया रचताना......

पाया रचताना  पहिलीचा वर्ग हा बालकांच्या शालेय जीवनात सर्वात महत्त्वाचा वर्ग आहे, कारण तिथूनच त्याच्या औपचारिक शिक्षणाचा पाया घातला जातो. हा पाया जितका मजबूत, तितकी इमारत अधिक भक्कम बनते यात शंका नाही. अन्यथा गैरहजरी, गळती, अप्रगत, शाळाबाह्..

बालवयाला शोभणारी गाणी - भाग २

माझ्या छोट्या दोस्तांनो, मला सांगा, पाऊस कोणाकोणाला आवडतो बरं. मला वाटतं तुम्हा सर्वांना नक्कीच आवडत असणार. फक्त पाऊस आवडण्याची कारणं वेगवेगळी असतील. तुम्हाला माहिती आहे कां, आपल्यासारखाच तो प्राणी - पक्षांनाही खूप आवडतो. मोर तर नुसते आकाशात जमू लागलेल..

आपण सारे भाऊ भाऊ

बिबट्या आणि तरस  फार फार वर्षांपूर्वी एका खूप मोठ्या जंगलात घडलेली ही गोष्ट. हे जंगल पाना–फुलांनी, वृक्ष-लतांनी, प्राण्या–पक्ष्यांनी बहरलेले होते. येथे कोणालाही कशाचीच कमतरता नव्हती आणि महत्त्वाचे म्हणजे या भागाला मानवाचा पायही लागला..

चला नकाशा वाचू या!

जगाचा नकाशा  नकाशा  भूगोल या विषयाचा प्राण आहे, तो समजून घेतला तर आपल्याला भूगोल हा विषय समजून घ्यायला सोपे जाईल, त्यामुळे या लेखात नकाशा म्हणजे काय? भूगोल या विषयातलं त्याच महत्त्व काय ते समजून घेऊ.  नकाशा म्हणजे पृथ्वीची सपाट कागदाव..

बालवयाला शोभणारी गाणी

मोठ्यांची गाणी लहान मुलांनी म्हणण्यापेक्षा छोट्यांचीच गाणी म्हटली तर ती त्यांना समजतातही आणि ऐकायलाही छान वाटतात. अशी काही गाणी या आणि पुढच्या मधुवंती पेठे यांच्या लेखात बाल गटासाठी देत आहोत...

खगोलाची तोंडओळख

माध्यमिक शाळेतल्या विद्यार्थ्यांना खगोलशास्त्र समजावं यासाठीच खगोल शास्त्र समजावून सांगणारं एक नवं सदर आजपासून सुरू करत आहोत. विद्यार्थ्यांनो, तुम्हाला नक्की आवडेल. पालक आणि शिक्षकांनीही वाचलं, तर मुलांना समजावून देताना याचा नक्की उपयोग होईल. ..

आहारगाथा - वय ३ ते ७ (लेख क्र. ३)

मुलांना डब्यात काय काय देता येईल बरं ? उत्सुकतेने लुकलुकणारे डोळे आणि त्यात सामावलेल्या अनेक भावना.... कधी अश्रू तर कधी भीती, कधी आनंद तर कधी शंका, आई-बाबा असे का वागतात? मला शाळेत का जावं लागतं? याचा थांगपत्ता नसणारं बालमन. असे बरेच दिवस जातात मूल श..

कृषी सप्ताह - लेख ४ : निसर्ग सखा 

लेखिका मैत्रेयी केळकर यांनी  शेतीच केली आहे आपल्या गच्चीत. किती सोप्या पद्धतीने आणि कमी खर्चात. त्या प्रत्यक्ष करून मगच सांगत आहेत आपल्याला. ..

नदीची सफर

एक सफर नदीची. वाचून छान वाटते. पण याचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला शिक्षणविवेक आयोजित 'एक सफर नदीची' या उपक्रमातून.विद्यार्थी, शिक्षक, पालक, शिक्षणविवेक टीम अशा २६८ जणांनी दि.२४ जूनला सकाळी ७.०० ते ९.०० या वेळेत मुठा नदीची सफर केली. नेहमी आपण पाहत असलेल्या नदीक..

मुलांची हस्तकौशल्ये 

एक छोटीशी चित्रकृती ४+ वयोगटासाठी . मुलांना करून पाहूद्या. पालकांचे काम प्रिंट काढून देणे आणि पुढील निरीक्षण करणे. ..

घडण पालकत्वाची : पेरणी नैतिकतेची

‘नैतिकता’ म्हटलं तर खूप अवघड संकल्पना पण रोजच्या आयुष्यातील प्रत्येक प्रसंगाशी जोडलेली. मुलांच्या नैतिक विकासाबाबत पालकांच्या मनात अनेक प्रश्न असतात. पालक कार्यशाळेत नेहमी चर्चिला जाणारा मुद्दा म्हणजे “मुलांचा नैतिक विकास आम्ही करू तरी कसा?” त्यादृष्टीने ह्या लेखाद्वारे केलेला हा एक प्रयत्न. ..

पालकत्व

कुटुंब म्हणून मुलांना आपण निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करून घेतलं तर .... वाचा पालक म्हणून असणाऱ्या आपल्या समस्यांसाठी . ..

नाटिका - संगीताची जादू

गायिका मधुवंती पेठे यांनी स्वतः जपानी भाषा शिकत असताना शास्त्रीय संगीताबद्दलची जाण देणारी एक छोटीशी एकांकिका जपानी भाषेत लिहिली. इंडो जापनीज कल्चरल असोसिएशन तर्फे ती सादरही केली. ..

English भाषेशी ‘कौशल्यपूर्ण’ मैत्री!

  कोणतीही भाषा ही महत्त्वाच्या चार कौशल्यांसह आत्मसात केली जाते. ही language skills म्हणजे – Listening, speaking, reading, writing आणि नंतर conversation (dialogue) मातृभाषा शिकताना ही कौशल्य आपल्याला मुद्दाम शिकावी लागत नाहीत, तर ती आजूबाजूच्..

कोणताही पाढा पटकन तयार...

विद्यार्थ्यांनो, सोप्या पद्धतीने पाढ्यांची उजळणी घ्यायला आलीये एक मावशी. तिच्याबरोबर पाढे शिका. ..

मी काय शिकू ? ( बालगटासाठी )

माझ्या छोट्या दोस्तांनो  आणि मोठ्या मित्र-मैत्रिणींनो ( पालकांनो )       आपल्या लहान मुलांना संगीताची गोडी कशी लावता येईल याबाबतीत मी आधीच्या लेखांमध्ये सांगितलं.  साधारणत: २ ते ५ वयोगटातील मुलं खूप चळवळी, सतत का..

घडण पालकत्वाची : भावनांची बैठक 

भावनिक कंगोरे  रमा : आई, आपण रोज एक नवा खेळ आणू या.  आई :  का गं ?  रमा : अगं मला तेच तेच खेळ खेळून कंटाळा येतो.  आई : नवीन खेळ आणले तर काय होईल?  रमा : मग खूप मज्जा येईल, मला बोअर होणार नाही.    चार ..

तान्ह्या बाळांसाठी योगनिद्रा – भाग २

    योग निद्रा  मागील भागात आपण योगनिद्रा, तिचं स्वरूप, विद्यार्थ्यांसाठी तिची उपयुक्तता, संशोधन याविषयी मनोरंजक माहिती बघितली. या भागापासून आपण ही योगनिद्रा वेगवेगळ्या वयोगटातील मुलांना प्रत्यक्षपणे कशी देता येईल हे पाह..

व्यक्ती-अभिव्यक्ती

  अभिव्यक्ती  अभिव्यक्ती. व्यक्त होणं ही माणसाची मूलभूत गरज. ते व्यक्त होताना प्रत्येकाचं माध्यम मात्र वेगळं असतं. लहानपणापासूनच आपल्याला भावना कशा व्यक्त करायच्या हे समजलं, भावभावनांना आपण योग्य दिशेने वाट करून देऊ शकलो, तर पुढे जाऊन तणावाचं व्यवस्थापनही  आपण योग्य पद्धतीने करू शकू. या उद्देशाने ५ - ६ वयोगटासाठी शिक्षणविवेकने   'अभिव्यक्ती' हे अभिनव उन्हाळी शिबिरे घेण्यात आली.    'शिक्षणविवेक ' हे शालेय विद्यार्थ्यांसाठी ..

भारताची तरुण रायफल शूटर : हिमानी चौंधे

हिमानीचं ध्येय आहे आंतरराष्ट्रीय खेळाडू व्हायचं. हिमानीला मुलाखतीला बोलावलं, तेव्हा १० वी  झालेली हिमानी एकटीच आली होती. तेही दिलेल्या वेळेत. एक प्रसन्न व्यक्तिमत्त्व आपल्या आसपास असल्याने कसं छान वाटतं, उत्साही वाटतं, तसं वाटलं होतं, हे नमूद करावंसं वाटतं आहे. तिचा हसरा चेहरा, तिच्यातला आत्मविश्वास, आईवडिलांवरची श्रद्धा, आपल्या खेळावरचा विश्वास तिच्या चेहऱ्यावर दिसत होता. तरीही तिच्यातली एक छोटी मुलगीही कुठेतरी डोकावत होती.   अलीकडे आलेल्या 'दंगल' चित्रपटामुळे पालकांना गीता-बबिताचं  ..

निबंध पाहावा लिहून!

  थोडक्यात सारांश आलेला निबंध म्हणजे चांगला निबंध का ? मित्रमैत्रिणींनो, इयत्ता कोणतीही असो भाषा विषयात तुम्हाला निबंध लिहावेच लागतात. अगदी लहानपणी ५ ओळींचे ते मोठे झाल्यावर २५ ओळींचे. हे लेखनकाम काहींना आनंददायी वाटतं, तर काहींना कंटाळवा..

सुटी सप्ताह : ६ पिंगा आणि धांगडधिंगा

मजा. मस्ती. धमाल. हुर्रे हुर्रे... सुट्टीच सुट्टी. मजा. मस्ती. धमाल. दोन महिने फक्त आपले. आईबरोबर, ताई-दादा आणि बाबाबरोबर नुसतं खेळायचं. काय धमाल येते माहितीय का? मी, आई-बाबा आणि ताई-दादा खेळताना इतकी मजा करतो, की काही विचारू नका. कसलीच बंधन नाह..

सुटी सप्ताह: ३. घरचा समर कॅम्प

वार्षिक परीक्षेचा शेवटचा पेपर झाला रे झाला की, बच्चे कंपनीचे निस्तेज झालेले चेहरे आनंदाने फुलू लागतात आणि बच्चेकंपनीसह संपूर्ण घराला सुट्टीचे वेध लागतात. बच्चेकंपनी एकीकडे आता सुट्टीत काय काय धमाल करायची याचे नियोजन करण्यात दंग होते, तर दुसरीकडे मुलांना स..

सुट्टी सप्ताह: २.सुट्टीचा सदुपयोग

सुट्टी म्हणजे पालक आणि मुलं यांच्यात नव्यानं नातं निर्माण करण्याची एक संधी असते. मुलांना समजावून घ्यायला आणि विविध गोष्टी दाखवायला हा कालावधी उत्तम असतो. ..

कोकणातल्या पाऊलखुणा

  कोकणातील घरं आठवणींच्या आधी जाते, जिथे मनाचे निळे पाखरू खेड्यामधले घर कौलारू, घर कौलारू.... उन-पाऊस या गाजलेल्या मराठी चित्रपटातलं हे गाजलेलं गाणं. परीक्षेच्या तारखा जाहीर झाल्या की, माझं नेमकं असच व्हायचं. शेवटचा पेपर संपतोय कधी आणि ..

गणित सोपे करू या !

  कोणत्याही विषयाची आवड शालेय जीवनातच निर्माण होत असते, असं मला वाटतं. बऱ्याच वेळेला विशिष्ट शिक्षकाच्या एखादा विषय उत्तम शिकवण्याच्या हातोटीमुळे तो विषय आपल्याला आवडू लागतो, तर काहीकाही वेळेस एखाद्या शिक्षकाच्या प्रभावी व्यक्तिमत्वामुळे एखाद्या व..

शब्द वैभव

सगळ्यात जास्त ऐकण्याच्या माध्यमातून भाषा जास्त प्रमाणात शिकली जाते.त्यामुळे मुलांशी जितके जास्त बोलले जाईल, तितका त्यांचा शब्दसाठा वाढत जातो...

बालवय, बालस्वभाव आणि संगीत

माझ्या छोट्या दोस्तांनो, तुम्हाला अगदी लहानपणापासून मोबाईल, टी.व्ही. या गोष्टी पाहायला मिळतात आणि आवडतातही, हो ना? पण तुम्हाला आठवतं का, तुम्ही रडायला लागल्यावर, आईने गोड गोड आवाजात ‘चांदोबा चांदोबा भागलास का?’ हे गाणं म्हटलं होतं, आजीने &lsqu..

रंगीत उदरभरण

प्रत्येक ऋतुमानाप्रमाणे जसे राहणीमान बदलते, तसे अन्नपदार्थांमध्येही बदल करणे हितकारक असते...

रंग तिच्या असण्याचा .....

आईला जर एका रंगाची उपमा द्यायची असेल, तर तिला पांढऱ्या रंगाची उपमा अधिक श्रेयस्कर ठरेल. जिथे जिथे गडद रंगाची छाया असते, तिथे तिथे हा पांढरा रंग स्वतःचं अस्तित्व सोडून मिसळतो आणि त्या गडद रंगाला उजळून टाकतो...

आहारगाथा - वयोगट 0 ते ८

पुढील लेखमालेत ० ते ८  वयोगटातील मुलांच्या आहार विषयी आपण क्रमशः जाणून घेणार आहोत व त्यामुळे ही लेखमाला पालकांना उद्देशून लिहिलेली आहे. ० ते ८ वयोगटातील आपल्या मुलांना परिपूर्ण आहार त्यांच्या वाढीच्या टप्प्यांप्रमाणे कसा देता येईल याची आपण या लेखमालेत माहिती करून घेऊ...

गंमत विशेषणांची

विद्यार्थ्यानी सांगितलेली मराठीतील विशेषणे   भाषा शिकवणे  हे एक कसब आहे. हे कसब पालक, शिक्षक सर्वांकडे असायला हवे.  व्याकरण हा भाषेचा पाया. व्याकरण  शिकवताना तंत्र म्हणून शिकवले, तर ते समजण्याची शक्यता कमी होते.  ते ..

संवादाचा थेंब.....

  दोन आठवड्यांपूर्वी "थेंबा, थेंबा येतोस कोठून ?" ही कविता आठवणीतील कविता या अँपवर वाचायला मिळाली. या कवितेच्या खाली नाव दिलं आहे ताराबाई मोडक. म्हणून मी आपल्या बालशिक्षणाच्या पुरस्कर्त्या ताराबाई मोडक यांच्या नावावर ही कविता मिळते का? ते शोधण्..

घडण पालकत्वाची: शारीरिक विकास

  घडण पालकत्वाची             नमस्कार, शिक्षण विवेकच्या ब्लॉगवर तुम्हाला भेटताना खूप आनंद होत आहे.  पालकहो, आजकालची पिढी खूप स्मार्ट आहे असं सगळीकडे बोललं जात असताना आपण पालकांनी  मागे राहून कसं चालेल? आपल्यालासुद्धा स्मार्ट पालकत्व निभावण्याची वेळ आली आहे. नोकरी, व्यवसाय, इतर जबाबदार्‍या पार पाडताना  मुलांना दिला जाणारा वेळ खूप कमी झालाय. मग या वेळात जास्तीत जास्त गुणवत्तापूर्ण वेळ (Quality Time) कसा दिला जाईल, याचा विचार आता आपल्याकडून ..

जादूची टोपी 

  एका गावात एक वृद्ध गृहस्थ राहत असे. त्याला तीन मुलगे होते. त्यातल्या मोठ्या दोघांची लग्नं झाली होती. धाकटा अजून लहान होता. आपण आता फार दिवसांचे सोबती नाही हे त्या वृद्धाच्या लक्षात आलं तेव्हा त्याने आपल्या तिन्ही मुलांना जवळ बोलावलं आणि ..

मोठ्याने वाचा, जग बदला

मोठ्याने वाचा, जग बदला .... अलीकडे एक्टिविटी सेंटर्समध्ये गोष्टी सांगणे, पुस्तक वाचनाचे प्रयोग यासाठीच होत असतात. आपण पूर्वीचं आठवून पाहिलं, तर आपल्या आजीनं पोथीचा सामूहिक पारायण मोठ्यानं वाचून केलेलं असतं. ..

शब्दांचा डोंगर 

    अक्षर - अक्षरांच्या जोड्या लावणे. उदा.  म  - म , स  - स    याप्रमाणे . . .   अक्षर  - शब्द    उदा. :  द - दसरा , दणकट , दरवाजा    ग - गवत , गजरा , गणपती     अक्षर -..

इंग्रजीचा तास

इंग्लिश सोपे करताना देवेश पहिलीत होता. अभ्यासात तो खूप हुशार होता. पण भाषा विषय शिकवायला घेतला की, मात्र त्याला खूप झोप यायची. इंग्रजीमधील b,d,j,l हे सगळं त्याला डोळ्यांसमोर फिरतंय असं वाटायचं. सगळ्यात गोंधळ उडायला लागला. देवेशची आई त्याला खूप ओरडायच..

अंकलेखन व अक्षरलेखन

लहान मुलांना सुरुवातीपासूनच अक्षरांचे योग्य वळण समजले तर ते अंक व अक्षर सुंदर आणि योग्य पद्धतीने काढू शकतील; यासाठी शिक्षक फळ्याच्या साहाय्याने पाटीवर अक्षरे, अंक काढून घेतात. ते ज्या क्रमाने अक्षरे, अंक पूर्ण करतात, ते बारकाईने पाहून त्यात दुरुस्ती करणे ..

शब्दों का प्रयोग

  आज सुबह स्कूल था। पूरी शाम क्या करें प्रश्न सता रहा था ।बाबा की मीटिंग, आई का सेमिनार,अजोबा का किसी समवयस्क के साथ गांव होकर आना,आजी का किसी के यहां शादी थी तो मुहूर्त के पकवान बनाने जाना तय था। इस बीच दस वर्ष के सुमीत को क्या करना होगा किसी ने नह..

मन आनंदी तर जीवन आनंदी

  आनंदी मन  डॉ. पुरंदऱ्याचं ‘शल्य – कौशल्य’ पुस्तक वाचत होते. डॉ. पुरंदरे रक्त विरहीत (bloodless surgery)करण्यातले मान्यवर. म्हणजे ते इतक्या हलक्या हाताने आणि कौशल्याने शस्त्रक्रिया करत की, कमीतकमी रक्तस्त्राव होई. रुग्णल..

सकारात्मक दृष्टिकोन महत्त्वाचा

    पालकांचा दर्जात्मक वेळ  "ममा तुला पगाराचे किती पैसे मिळतात?तू जर नोकरी नाही केलीस, तर एकट्या बाबाच्या पगारात आपलं भागणार नाही का?मी हट्ट करणार नाही,मला तुझे पैसे नकोत,पण तू हवी आहेस ममा. प्लीज नोकरी सोड नं." डोळ्यांत पाणी आणून, अ..

‘पालक म्हणून घडताना ...’

    पालक म्हणून घडताना ... कार्यशाळा       ‘पालक म्हणून घडताना ...’ ही शिक्षणविवेक आयोजित कार्यशाळा रविवार, दि. ५ फेब्रुवारी२०१७ रोजी पार पडली. या कार्यशाळेची सुरुवात ॐकाराने झाली. ध्यानधारणेने सुरुवात झालेल्..

सोनेरी सकाळ

       उगवता सूर्य :सोनेरी सकाळ काही वर्षांपूर्वी  ‘स्वामी विवेकांनंद योगसंस्था’ या संस्थेतर्फे लहान मुलांसाठी एका टेकडीवर सांघिक सूर्यनमस्काराचा कार्यक्रम घेतला होता. माझा मुलगा ‘स्वानंद&r..

सूर्यनमस्कार - आपल्या आरोग्यासाठी

सूर्यनमस्काराला सर्वांगसुंदर व्यायाम म्हणतात. शरीर सुदृढ ठेवण्यासाठी सूर्यनमस्कारासारखा व्यायाम नाही. केवळ शरीराच्या नव्हे तर मनाच्या आरोग्यासाठीही सूर्यनमस्कार अतिशय उत्तम समजला जातो. आजच्या जागतिक सूर्यनमस्कार दिनानिमित्ताने थोडया गप्पा मारू या आणि समजून घेऊ या या व्यायामाचं महत्त्व आणि या दिवसाच्या निमित्ताने व्यायामाला सुरुवात करु या!..

पाढ्यांच्या बेरजेची गंमत

पाढ्यांच्या बेरजेची गंमत राधा आज खूप उत्सुकतेने अनघा मावशीची वाट बघत होती.तिने दाखवलेली दोनच्या पाढ्याची गंमत तिने, तिच्या मित्र-मैत्रिणींना; पण दाखवली होती.आईला तीनचा पाढा पाठ करून म्हणून दाखवला आणि तिची शाब्बासकी पण मिळवली होती. दारावरची बेल वाजली तशी..

पालकत्व नव्याने अनुभवताना

आम्ही सिंगापूरला आलो, तेव्हा विहान जेमतेम अडीच वर्षांचा होता. सिंगापूरला जायचा हा निर्णय तसा फारच अचानक घेतला गेला होता, त्यामुळे विहान तिथे राहील का? आम्हाला तिथे करमेल का? शाळा, वातावरण सगळं चांगलं असेल का? ..

कथा - चोर कोण?

चोर कोण? याचा विचार करून डोकं फुटायची वेळ आली होती. चोरी झाली होती ती आमच्या लग्नघरात. तेही अगदी खास जागेवरून आणि खास गोष्टीची. नवर्यालमुलीचा एक हार!तो हार काकूला तिच्या आईने दिला होता. त्यांच्या घराण्यातला, परंपरागत चालत आलेला, सोन्याचा. फार किंमती नसे..

आनंदाने नाचू, गाऊया....

‘’आनंदाने गाऊया, नाचूया, खेळूया सुंदर रंगाच्या या जगात, सारे रंगून जाऊया’’ असं म्हणत धम्माल, नाचत, गात, खेळत जगण्याच वय .... बालपण! कसली जबाबदारी नाही ओझे नाही ......मायेच्या उबदार आधारावर निर्धास्त जगणारं, रमणारं बालवय. आपल्य..

भाषा शिक्षण – एक आनंद

“मुलांना वयाच्या कितव्या वर्षापासून परकीय भाषा शिकवायला सुरुवात करावी?”, असा प्रश्न मला एक भाषातज्ञ म्हणून नेहमी विचारला जातो. त्याला माझं उत्तर “त्यांच्या जन्मापासून” असं असतं. एक भाषाशिक्षिका म्हणूनच नव्हे, तर एक आई म्हणूनसुद्धा मी तेच सांगेन...

अंकलेखन व अक्षरलेखन

लहान मुलांना सुरुवातीपासूनच अक्षरांचे योग्य वळण समजले तर ते अंक व अक्षर सुंदर आणि योग्य पद्धतीने काढू शकतील; यासाठी शिक्षक फळ्याच्या साहाय्याने पाटीवर अक्षरे, अंक काढून घेतात. ते ज्या क्रमाने अक्षरे, अंक पूर्ण करतात, ते बारकाईने पाहून त्यात दुरुस्ती करणे खूप महत्त्वाचे आहे. यासाठी वेगवेगळ्या पद्धतीने अक्षरे व अंक लिहिण्याचा सराव आपल्याला घेता येतो...

शब्दांची रंगत, लयाशी संगत

मुलांनो, लय हा मानवी जीवनाचा प्राण आहे. लय म्हटलं की वेग, गती हे शब्द आठवतात. निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीला लय असते. त्याप्रमाणे एखादी कविता लयीत म्हटली तर ती लगेच आपली पाठ होते. तसेच मुलांनो, काही शब्द आपण लयीत म्हणू या, वाचू या, त्या लयीत ते शब्द, समान अर्थाचे असतील तर शब्दसंग्रहपण होईल आणि गंमतही येईल. कोणतेही कार्य करायला आपल्यात जोर हवा, बळ हवे. त्यासाठी ‘बळ’ या शब्दाच्या अर्थाचे गाणे म्हणू या. ..

निसर्गभान - एका थेंबाची गोष्ट

हिरवं हिरवं, चमकदार गवत... बाजूनं भली मोठ्ठी स्वच्छ, चकचकीत झालेली झाडं... त्यामधून मस्तपैकी या काठावरचं, त्या काठावरचं गवत पहात, दगडांशी खेळत झुळुक झुळुक वाहणारी नदी. किती दिवस नदी पाऊस धारांची वाट पहात होती. तेव्हाच आकाशात काळेकुट्ट ढग जमा झाले आणि मस्तपैकी टप्पोरे थेंब आकाशातून थेट टपाटपाटप खाली आले. छोटा चिंटू त्या नदी जवळच उभा होता. पावसाची टपटप पाहून त्यानं आपल्या इवल्याशा हातांचा द्रोण केला. एक मोठ्ठा थेंब टुणुकन् त्याच्या हातात पडला. चिंटूनं त्याला दुसर्या हातानं अलगद बंद केलं. ..

क्रीडा - काकडी कोशिंबीर

खेळणं हा मुलांचा स्थायिभाव आहे. त्यांना सतत खेळायचे असते. या खेळातही त्यांना वैविध्य दिले तर त्यांचे मन आणि शरीर स्वस्थ राहील. त्यासाठी विविध खेळांविषयी माहिती दिली देणारे हे सदर. ..